Objawy problemów z wątrobą łatwo przeoczyć, ponieważ organ ten nie posiada receptorów czuciowych i w związku z tym nie boli. Niewłaściwą pracę wątroby można wykryć dzięki próbom wątrobowym. Dowiedz się więcej o badaniach należących do profilu wątrobowego!

Badania wchodzące w skład prób wątrobowych wykonywane są zarówno w przypadku profilaktyki, jak i diagnostyki oraz kontroli chorób wątroby. Ich celem jest ocena funkcjonowania tego narządu oraz jak najszybsze wykrycie ewentualnych zaburzeń. Wczesne rozpoznanie problemów z wątrobą jest niezwykle ważne w skutecznym leczeniu tego narządu.

Objawy mogące wskazywać na schorzenia wątroby

Jak wspominano powyżej wątroba nie boli, jednak chory organ może dawać objaw silnego dyskomfortu wynikającego z ucisku wątroby na sąsiednie organy. Problemy z wątrobą mogą być też sygnalizowane przez charakterystyczne objawy, takie jak zmiana barwy moczu. Do najczęstszych objawów obserwowanych w przebiegu chorób wątroby należą:

  • bóle i skurcze w dolnej części brzucha,
  • wrażenie pełności i obrzęku brzucha,
  • zmiana koloru moczu na ciemniejszy,
  • zmiana zabarwienia skóry i błon śluzowych (np. twardówka oka) na kolor żółtawy,
  • poranny obrzęk twarzy, rąk i nóg,
  • świąd,
  • senność i chroniczne zmęczenie.

Uwaga! Chora wątroba może przez długi czas nie dawać żadnych objawów!

Z tego powodu, aby uniknąć wystąpienia nieodwracalnych uszkodzeń wątroby, konieczne jest wykonywanie regularnych badań profilaktycznych. Pomiary enzymów wątrobowych pozwalają na wykrycie dysfunkcji tego organu, zanim pojawią się pierwsze, groźne symptomy.

Próby wątrobowe (ALT, ASPAT, ALP, BIL, GGTP)

Co to są próby wątrobowe?

Próby wątrobowe to badania laboratoryjne z krwi polegające na oznaczeniu poziomów i aktywności enzymów wątrobowych we krwi. Do pakietu prób wątrobowych zaliczamy następujące badania:

  • ALT, czyli stężenie enzymu aminotransferazy alaninowej: Enzym ten występuje głównie w komórkach wątroby, a w dużo mniejszych ilościach także w nerkach, mięśniu sercowym i mięśniach szkieletowych. Badanie ALT jest ważne ze względu na rolę tego enzymu w organizmie, jego funkcją jest bowiem przemiana białek. Norma dla aminotransferazy alaninowej w badaniu biochemicznym krwi zależna jest od wieku oraz płci i mieści się granicach: 5-40 U/l (normy mogą różnić się w zależności od laboratorium). Podwyższony poziom ALT oznaczać może uszkodzenie wątroby lub jej zapalenie wirusowe. Zbyt niski poziom ALT może oznaczać marskość wątroby lub cholestazę wątrobową.
  • ASPAT, czyli stężenie aminotransferazy asparaginianowej: Ten enzym również uczestniczy w procesie przemian białkowych. Znajdziemy go w wątrobie oraz trzustce, nerkach i mózgu. W diagnostyce stanu wątroby ASPAT jest obok ALT podstawowym wskaźnikiem świadczącym o jej kondycji. Norma dla aminotransferazy asparaginianowej w badaniu biochemicznym krwi powinna mieścić się granicach 5–40 U/l dla kobiet i mężczyzn (normy mogą różnić się w zależności od laboratorium). Odchylenia od tej normy mogą wskazywać na schorzenia wątroby.
  • ALP, czyli stężenie enzymu fosfatazy alkalicznej: Enzym ten jest obecny w błonie komórkowej, szczególnie w jelitach, kościach, kanalikach nerkowych, a także w hepatocytach, czyli komórkach wątroby. Norma dla fosfatazy alkalicznej w badaniu biochemicznym krwi zależna jest od wieku i płci pacjenta. Najwyższe wartości obserwuje się u dzieci w okresie szybkiego wzrostu i przebudowy kości. Dla osób dorosłych normy ALP wynoszą: 30-120 U/l (mogą różnić się w zależności od laboratorium). Poziom ALP często wzrasta przy niedrożności przewodów żółciowych.
  • Bilirubina: Żółto-pomarańczowy barwnik obecny w osoczu krwi, który powstaje podczas rozkładu hemoglobiny. Bilirubina jest odpowiedzialna za współtworzenie żółci, która umożliwia trawienie tłuszczy. Dzięki oznaczeniu stężenia bilirubiny można ocenić funkcje wątroby i wykryć ewentualne zapalenia lub uszkodzenia powstałe w wynik zatruć substancjami chemicznymi i toksynami. Z zasady bada się dwie frakcje bilirubiny (bezpośrednią i całkowitą), co pozwala skuteczniej diagnozować przyczynę problemów z wątrobą. Stężenie bilirubiny całkowitej we krwi powinno mieścić się w przedziale 0,3-1,2 mg/dl, a bilirubiny bezpośredniej (sprzężonej) od 0,1 do 0,3 mg/dl (normy mogą różnić się w zależności od laboratorium). Wysoka bilirubina bezpośrednia zwykle wskazuje na mechaniczną przyczynę żółtaczki.
  • GGTP, czyli poziom enzymu gamma-glutamylotranspeptydazy: Choć enzym ten występuje poza wątrobą także w nerkach, trzustce i innych tkankach, to we krwi ma głównie pochodzenie wątrobowe. Z tego względu jest enzymem specyficznym dla wątroby i dróg żółciowych. Norma gamma-glutamylotranspeptydazy w badaniu biochemicznym krwi określa jego maksymalny poziom na 35 U/l dla kobiet i na 40 U/l dla mężczyzn. Wyższy poziom enzymu wskazuje na prawdopodobieństwo zapalenia, niealkoholowego stłuszczenia wątroby lub jej uszkodzenia. Badanie poziomu GGTP jest bardzo pomocne w diagnostyce chorób wątroby o podłożu alkoholowym.

Próby wątrobowe w pakiecie badań

Chcąc dokonać kompleksowej diagnostyki chorób wątroby i dróg żółciowych warto wybrać pakiet badań „Zdrowa wątroba”. Badania krwi w pakiecie dobrano tak, by możliwa była ocena funkcji wątroby (stężenia: enzymów komórek wątroby i kanałów żółciowych, barwnika żółciowego i głównego białka osocza krwi) przy równoczesnym rozpoznaniu lub wykluczeniu dwóch czynników zakaźnych, prowadzących do upośledzenia czynności wątroby: wirusów zapalenia wątroby typu B: HBV i zapalenia wątroby typu C: HCV.

Jak przygotować się do badania prób wątrobowych?

Próby wątrobowe to badania laboratoryjne z krwi, które powinny być wykonywane na czczo, najlepiej w godzinna porannych. Zaleca się, by ostatni posiłek poprzedniego dnia był spożyty nie później niż o godz. 18.00.

Próby wątrobowe – interpretacja wyniku

Diagnostyka chorób wątroby poza wykonaniem badań krwi w postaci prób wątrobowych obejmuje także wywiad lekarski, czyli zebranie informacji od pacjenta oraz badanie fizykalne. Interpretacja wyników prób wątrobowych powinna być zawsze dokonywana przez lekarza, który może zdecydować o konieczności dalszej diagnostyki, np. USG jamy brzusznej.

Próby wątrobowe – ile się czeka na wynik?

Czas oczekiwania na wyniki badań składających się na próby wątrobowe wynosi średnio 24 godziny. W praktyce wyniki badań wykonanych rano dostępne są tego samego dnia w panelu pacjenta na www.salve.pl.