Podwyższone monocyty - o czym świadczą?

Czym są monocyty i jaka jest ich funkcja w organizmie?

Monocyty są jedną z populacji leukocytów (białych krwinek) i pełnią kluczową rolę w utrzymaniu wysokiej odpowiedzi immunologicznej organizmu. Jedną z ich funkcji jest niszczenie bakterii w procesie fagocytozy, z tego powodu w ich cytoplazmie często widoczne są wakuole. Mianem fagocytozy określamy pochłanianie fragmentów lub całych komórek chorobotwórczych do wnętrza monocytów, gdzie są następnie niszczone i trawione przez odpowiednie enzymy.

Pod względem fizjologicznym monocyty powstają w szpiku kostnym czerwonym i stanowią 5–10% krwinek białych krwi obwodowej. Pozostają w krwioobiegu kilka dni. Jeśli chcemy nieco dokładniej poznać ich rolę biologiczną, to:

• uczestniczą w odpowiedzi immunologicznej;
• eliminują czynniki zakaźne i martwe komórki na drodze fagocytozy;
• biorą udział w procesie hematopoezy i w procesach zapalnych.

Monocyty w procesach odporności prezentują antygen limfocytom T, choć udowodniono, że mogą też prezentować antygen limfocytom B, niezależnie od komórek T.

Normy monocytów we krwi

Poziom monocytów z łatwością można ocenić na podstawie niemal bezbolesnego badania krwi, a wyniki często dostępne są jeszcze tego samego dnia. Wartości referencyjne mogą nieco różnić się w zależności od laboratorium, dlatego zawsze warto kierować się zakresami udostępnianymi przez daną placówkę - są one widoczne na karcie badań tuż obok uzyskanych wyników. 

Uznaje się jednak ogólnie, że monocyty powinny stanowić 3–8% wszystkich leukocytów, co daje około 200-800/µl. Zarówno obniżone, jak i podwyższone monocyty mogą, choć nie muszą wskazywać na patologie zdrowotne.

Przyczyny podwyższonych monocytów

Jeśli obserwujemy monocyty podwyższone, co oznacza taki stan, skąd może wynikać? Interpretacją powinien zawsze zajmować się lekarz zlecający badania, ponieważ tak naprawdę liczy się nie tylko sam fakt podwyższenia monocytów lub ich obniżenia, ale i to, jak parametr ten prezentuje się na tle innych wyników.

Ogólne możliwe przyczyny podwyższonych limfocytów mogą jednak być następujące:

• infekcje bakteryjne, wirusowe, grzybicze, pasożytnicze - a więc każdy stan, w którym do organizmu człowieka przedostają się chorobotwórcze patogeny;
• stany zapalne i choroby autoimmunologiczne - ponieważ w ich przebiegu dochodzi do aktywacji układu odpornościowego, co niemal zawsze skutkuje podwyższeniem leukocytów;
• choroby hematologiczne, czyli te dotyczące szpiku kostnego i krwi - przede wszystkim chłoniaki, białaczki, zespoły mielodysplastyczne;
• stres, zwłaszcza ten przewlekły i bardzo silny, związany na przykład z traumatycznymi przeżyciami;
• nadmierne obciążenie organizmu, w tym bardzo intensywny wysiłek fizyczny, brak snu.

Jak można więc zaobserwować, nie zawsze poziom monocytów, jeśli jest podwyższony, wskazuje na choroby. Niekiedy wynika ze stanów fizjologicznych i gorszego okresu w życiu. W innych przypadkach wskazuje jednak na patologie zagrażające życiu, wymagające natychmiastowego leczenia. Dlatego tak ważna jest konsultacja lekarska z wynikami badań krwi. Warto zaznaczyć, że po przebytej chorobie poziom monocytów może być przejściowo podwyższony, co jest normalną reakcją organizmu.

Objawy towarzyszące zmianom w liczbie monocytów

Obraz kliniczny przy zmianach w liczbie monocytów może być różny. Niski poziom monocytów oznacza osłabienie odporności, dlatego objawy wynikają z podatności na infekcje, z kolei podwyższony poziom często wiąże się z toczącą się w ustroju infekcją bądź stanem zapalnym.

Możliwe objawy towarzyszące zmianom w liczbie monocytów to:

• skłonność do częstych infekcji, aft, gradówek;
• pogorszenie gojenia się ran i uszkodzeń skórnych;
• nawracające zakażenia bakteryjne, w tym te dotyczące układu moczowego i pochwy w przypadku kobiet;
• przewlekłe zmęczenie;
• bladość skóry;
• skłonność do krwawień samoistnych;
• zmiany nastroju.

Objawy mogą też wynikać z przyczyny podwyższonych monocytów. Jeśli ich przyczyną są infekcje wirusowe, wystąpić może też gorączka, dreszcze, ogólne osłabienie organizmu.

Kiedy konieczna jest konsultacja lekarska i dalsza diagnostyka?

Jeśli mamy przed oczami kartę wyników badań krwi i widzimy odstępstwa od normy, konsultacja lekarska będzie wskazana w następujących przypadkach:

• poziom monocytów jest wyraźnie, wielokrotnie obniżony bądź podwyższony, nie są to jedynie delikatne zmiany;
• występują objawy ogólnoustrojowe takie jak podwyższona temperatura ciała, utrata masy ciała, nocne poty, przewlekłe zmęczenie, bóle kości i stawów;
• infekcja, która nie mija mimo domowych metod czy podstawowej farmakoterapii;
• występują objawy sugerujące choroby hematologiczne, w tym bladość skóry, zaburzenia krzepnięcia krwi, szybkie męczenie się lub powiększenie śledziony / wątroby.

Konsultacja lekarska przy podwyższonej lub obniżonej liczbie monocytów zawsze będzie wskazana też u dzieci, kobiet ciężarnych, seniorów lub osób zmagających się z chorobami przewlekłymi, zwłaszcza na tle nowotworowym lub autoimmunologicznym. 

Bibliografia

1. Gliński Z., Żmuda A., Lisiecka U., Rola monocytów w odporności, Życie Weterynaryjne, 2023, 98(8).
2. Kopeć-Szlęzak J., Journal of Transfusion Medicine 2010, tom 3, nr 2, 62–66.
3. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.