Fizjoterapia uroginekologiczna - przed i po porodzie

Spis treści:

Co to jest fizjoterapia uroginekologiczna?

W ostatnich latach coraz częściej słyszy się o fizjoterapii uroginekologicznej. To specjalizacja zajmująca się diagnostyką i terapią zaburzeń mięśni dna miednicy, brzucha oraz kręgosłupa – szczególnie istotna dla kobiet w okresie ciąży i połogu. Jak taka specjalizacja może pomóc kobietom w okresie okołoporodowym? Na pytania odpowiada mgr Dagmara Grodecka, fizjoterapeutka uroginekologiczna pracująca na oddziale ginekologiczno-położniczym szpitala Salve oraz w Salve Medica.

Kiedy najlepiej umówić się do fizjoterapeuty uroginekologicznego w ciąży?

Wizytę w gabinecie możesz odbyć na każdym etapie ciąży. Jeśli nie dzieje się nic niepokojącego i chcesz się pokazać profilaktycznie, dobrym czasem na takie spotkanie jest początek II trymestru.

Jak wygląda wizyta u fizjoterapeuty uroginekologicznego w ciąży?

Każda wizyta rozpoczyna się od wywiadu. Dalszy przebieg wizyty jest uzależniony od celu spotkania. Jeśli jest to wizyta profilaktyczna, możemy sprawdzić Twoją postawę, pracę mięśni brzucha, dna miednicy, przekazać wskazówki dotyczące ergonomii oraz zaplanować ćwiczenia, tak, by Twoje ciało jak najlepiej radziło sobie zarówno w czasie ciąży, jak i podczas porodu.

W przypadku dolegliwości bólowych kręgosłupa, miednicy, spojenia łonowego, żeber, pracujemy manualnie, ćwiczymy, stosujemy kinesiotaping.

Chcąc kompleksowo zadbać o siebie w ciąży, warto rozważyć również masaż prenatalny, który wspiera relaksację i łagodzi napięcia mięśniowe w okresie ciąży.

Stożek na brzuchu podczas wstawania – czy to rozejście mięśni prostych?

W ciąży dochodzi do fizjologicznego rozejścia mięśni prostych. Mięśnie muszą się rozejść, by pomieścić rosnącego malucha. Stożkowanie się brzucha może być widoczne w ostatnich 4–5 tygodniach przed porodem, ze względu na duże rozciągnięcie powłok brzusznych. Jeśli zauważysz je wcześniej, warto skonsultować temat z fizjoterapeutą uroginekologicznym. Może to świadczyć o nieprawidłowej pracy mięśni brzucha. Odpowiednie ćwiczenia, kinesiotaping, kontrola postawy i sposób wykonywania niektórych czynności może poprawić funkcję mięśni brzucha i wspomóc jego obkurczanie po porodzie.

Ułożenie miednicowe – czy fizjoterapia może wspomóc obrót do położenia główkowego?

W fizjoterapii zależy nam na stworzeniu maluchowi przestrzeni do obrotu. W związku z tym stosujemy ćwiczenia i techniki mające na celu rozluźnienie struktur mięśniowo-powięziowych, więzadeł, wprowadzamy ćwiczenia oddechowe, pozycje odwrócone. Nasza praca nie jest związana z obrotem zewnętrznym, który wykonuje lekarz.

Czy nietrzymanie moczu w ciąży i po porodzie jest normalne?

Nietrzymanie moczu nie jest fizjologią. Może być ono związane z nieprawidłową pracą mięśni dna miednicy. Mięśnie mogą być osłabione lub nadmiernie napięte, przez co nie są w stanie prawidłowo wykonywać swojej funkcji. Elementy takie jak badanie mięśni dna miednicy, ocena postawy, analiza nawyków toaletowych, wykonanie dzienniczka mikcji mogą być pomocne w dobraniu indywidualnego planu terapii.

Co powinno zwrócić uwagę zarówno w ciąży, jak i po porodzie?

• nietrzymanie moczu, gazów, stolca;
• uczucie ciała obcego w pochwie, ciążenia w pochwie;
• stożkowanie się brzucha na linii mostek – spojenie łonowe;
• bóle kręgosłupa, miednicy, kości ogonowej, spojenia łonowego;
• ból, ciągnięcie, kłucie, pieczenie blizn po cc, urazach krocza;
• bolesne stosunki, bolesne miesiączki;
• parcia naglące, nocne mikcje, częstomocz (przed/po ciąży).

Czy po porodzie naturalnym i cesarskim cięciu warto odbyć wizytę u fizjoterapeuty?

Niezależnie od drogi porodu, warto odwiedzić fizjoterapeutę uroginekologicznego. Podczas wizyty możemy sprawdzić blizny, rozejście mięśni prostych brzucha (palpacyjnie, w ruchu, po usg), mięśnie dna miednicy, postawę, a następnie wprowadzić terapię manualną, terapię blizn, ćwiczenia, kinesiotaping, sonofeedback (ćwiczenia pod kontrolą usg).

Jeśli jesteś w ciąży, warto również zapoznać się z tematem konfliktu serologicznego – ważnej kwestii, o której powinni wiedzieć wszyscy przyszli rodzice.

Kiedy najlepiej zgłosić się do fizjoterapeuty uroginekologicznego po porodzie?

• 6 tygodni po porodzie naturalnym,
• 4–6 tygodni po cesarskim cięciu.

Jeśli potrzebujesz odbyć taką wizytę wcześniej, nie ma ku temu przeciwwskazań.

5 wskazówek wspierających brzuch, dno miednicy i kręgosłup w ciąży i po porodzie

• Dbaj o swoją postawę;
• Bądź aktywna w ciąży i po porodzie. Już w pierwszych dniach po porodzie możesz wprowadzić delikatne ćwiczenia oddechowe, otwierające klatkę, korygujące postawę. Pomoże Ci w tym nasza fizjoterapeutka uroginekologiczna, obecna na oddziale ginekologiczno-położniczym szpitala Salve;
• Podczas kaszlu i kichania wyprostuj się i wykonaj skręt tułowia. Po CC zabezpiecz bliznę kładąc na niej dłonie;
• Mocz i stolec oddawaj na luzie. Unikaj parcia. Stosuj podnóżek podczas defekacji;
• Wstawaj bez bok lub klęk podparty (może to być szczególnie pomocne po porodzie naturalnym z urazem krocza).

Najczęściej zadawane pytania

Na czym polega fizjoterapia uroginekologiczna?

Fizjoterapia uroginekologiczna to specjalistyczna terapia obejmująca ocenę i leczenie zaburzeń mięśni dna miednicy, brzucha i kręgosłupa – szczególnie w kontekście ciąży, porodu i połogu.

Kiedy zgłosić się do fizjoterapeuty uroginekologicznego w ciąży?

Wizytę można odbyć na każdym etapie ciąży – profilaktycznie najlepiej na początku II trymestru, a w przypadku dolegliwości bólowych jak najszybciej po ich wystąpieniu.

Kiedy zgłosić się do fizjoterapeuty uroginekologicznego po porodzie?

Zalecanym terminem jest 6 tygodni po porodzie naturalnym oraz 4–6 tygodni po cesarskim cięciu, choć w razie potrzeby wizytę można odbyć wcześniej.

Czy nietrzymanie moczu po porodzie wymaga leczenia?

Tak – nietrzymanie moczu nie jest fizjologią i wymaga oceny fizjoterapeuty uroginekologicznego, który dobierze indywidualny plan terapii oparty na badaniu mięśni dna miednicy.

Źródła:

1. Woodley S.J., Boyle R., Cody J.D., Mørkved S., Hay-Smith E.J.C., Pelvic floor muscle training for prevention and treatment of urinary and faecal incontinence in antenatal and postnatal women, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2017; 12: CD007471. DOI: 10.1002/14651858.CD007471.pub3. Dostępne online: cochranelibrary.com
2. Sperstad J.B., Tennfjord M.K., Hilde G., Ellström-Engh M., Bø K., Diastasis recti abdominis during pregnancy and 12 months after childbirth: prevalence, risk factors and report of lumbopelvic pain, British Journal of Sports Medicine, 2016; 50(17): 1092–1096. DOI: 10.1136/bjsports-2016-096065
3. Bø K., Berghmans B., Mørkved S., Van Kampen M. (red.), Evidence-Based Physical Therapy for the Pelvic Floor, wyd. 2, Elsevier, Edinburgh 2015. ISBN: 978-0702044434.