Aktualizacje dotyczące zdrowego żywienia 2026

Strona główna
Aktualności
Aktualizacje dotyczące zdrowego żywienia 2026

02 stycznia 2026

Piramida Zdrowego Żywienia od lat pomaga popularyzować wiedzę na temat zdrowych zwyczajów żywieniowych w przystępny sposób. Odgrywa ważną rolę w zapobieganiu rozwoju nadwagi i innych chorób cywilizacyjnych ściśle związanych z niezdrowym trybem życia.

Wysoką jakość merytoryczną artykułu zapewnia Salve Przychodnie

Po wielu latach funkcjonowania w tej samej formie, schemat doczekał się kilku aktualizacji. Nowa wersja piramidy znacząco różni się od swojego poprzednika utworzonego w 2009 r., co odzwierciedla postęp w naukach medycznych i kompiluje wszelkie rekomendacje uznanych światowych ośrodków eksperckich. Nowa wersja utworzona w 2017 roku zachowała tę formę piramidy, jako że była ona uznana za zrozumiałą i przejrzystą, została jednak rozszerzona o 10 zasad oraz opis. Według słów Mirosława Jarosza, dyrektora Instytutu Żywności i Żywienia, „aktualna piramida jest m.in. odpowiedzią na zalecenia WHO, a jej myśl przewodnią można ująć tak: mniej cukru, soli i tłuszczu, więcej błonnika”.

Najbardziej istotną zmianą było umiejscowienie owoców i warzyw na najważniejszym, pierwszym miejscu wśród grup produktów spożywczych zalecanych do spożycia, tym samym zastępując produkty zbożowe - te znalazły się teraz na drugim miejscu. Jednak samą bazę, niejaki fundament piramidy, została wtedy kategoria aktywności fizycznej, dzięki której schemat doczekał się również nowej nazwy. Oficjalnie brzmi: „Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej”. Profesor Mirosław Jarosz podkreśla, jak istotny jest ten czynnik dla całokształtu naszego zdrowia, jako że pozwala zapobiec między innymi rozwojowi niebezpiecznej nadwagi i otyłości. Powinien być częścią dnia każdego człowieka, co najmniej 30-45 minut dziennie. Inną zmianą było umieszczenie w schemacie kategorii ziół, które oprócz walorów smakowych dostarczają wielu wartościowych składników. Pozwalają również ograniczyć spożycie soli, która według lekarzy i specjalistów stanowi ogromne zagrożenie dla życia i zdrowia, zwiększając ryzyko zawałów serca i udarów mózgu. Po aktualizacji, w piramidzie znalazły się również orzechy.

Podsumowując, na zaktualizowaną piramidę składają się następujące poziomy (od dołu):

aktywność fizyczna (co najmniej 30-45 minut dziennie);
warzywa i owoce (co najmniej 400 g dziennie w proporcji ¾ warzywa i ¼ owoce);
pełnoziarniste produkty zbożowe (np. kasza gryczana, otręby, płatki owsiane);
produkty mleczne (np. kefir, maślanka, serki homogenizowane);
mięso i nieprzetworzone produkty mięsne, ryby i nasiona roślin strączkowych;
tłuszcze roślinne (np. oleje roślinne, orzechy, nasiona i pestki).

Drugą aktualizacją co do schematu obrazującego zbilansowaną dietę było wprowadzenie w 2020 roku Talerza Zdrowego Żywienia, którego głównym zadaniem było przedstawienie odpowiedniego sposobu komponowania posiłków. Talerz został podzielony na części, które symbolizują proporcje różnych grup produktów, jakie każdy powinien spożywać w ciągu dnia, dzięki czemu łatwiej tworzyć posiłki bez ważenia porcji czy liczenia kalorii.

Główne zasady Talerza Zdrowego Żywienia to między innymi:

½ talerza powinny stanowić kolorowe warzywa i owoce, najlepiej z przewagą warzyw;
¼ talerza powinny stanowić produkty zbożowe, najlepiej pełnoziarniste (np. kasza pęczak, brązowy ryż, chleb żytni);
¼ talerza powinny stanowić produkty bogate w białko (ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych, nabiał, a w mniejszych ilościach - chude mięso, orzechy);
jako uzupełnienie talerza - niewielka ilość tłuszczu pochodzenia roślinnego (np. oliwa z oliwek).

Oprócz tego, eksperci zwracają uwagę na gigantyczną rolę odpowiedniego nawodnienia w zdrowiu człowieka. Niezbędne jest również zmniejszenie konsumpcji cukru i produktów wysokoprzetworzonych.

Specjaliści podkreślają, że komponowanie diety zgodnie z zaktualizowanymi zaleceniami oraz uwzględnianie w codziennej rutynie aktywności fizycznej są kluczem do zdrowia i dobrego samopoczucia. Jednocześnie zaznaczają, iż osoby z rozpoznanymi chorobami, takimi jak cukrzyca typu 2, choroby układu krążenia czy osteoporoza, mogą wymagać indywidualnych zaleceń żywieniowych i powinny konsultować wszelkie zmiany w diecie z lekarzem.

Efekty zmian w diecie i stylu życia Polaków odzwierciedlają wyniki badań, przedstawione podczas organizowanego przez IŻŻ I Narodowego Kongresu Żywieniowego.

- Z badań obejmujących lata 1950-2012 wynika, że zaobserwowane w tym czasie pozytywne zmiany nawyków żywieniowych Polaków (wzrost spożycia warzyw i owoców, tłuszczów roślinnych, ryb, a wraz z nimi witamin C, E i D, spadek spożycia mięsa czerwonego, tłuszczów zwierzęcych i soli) miały istotny wpływ na wydłużenie się średniej długości trwania życia z 56-62 lat (mężczyźni-kobiety) do 73-81 lat. Oczywiście do wydłużenia życia Polaków przyczyniły się również inne czynniki, takie jak spadek konsumpcji tytoniu, ogólna poprawa warunków życia czy wzrost skuteczności leczenia wielu chorób. Wiodącym czynnikiem jest jednak poprawa sposobu żywienia - konkluduje prof. Mirosław Jarosz.

Zachęcamy do samodzielnego przeanalizowania schematów i wdrożenia zmian do swojej codziennej rutyny.

piramida(1).png [118.69 KB]