Białko w moczu - co oznacza i kiedy powinno niepokoić?

Czym jest białkomocz?

Białkomocz jest jednym z najważniejszych objawów przewlekłej choroby nerek, choć może występować też w kilku innych stanach chorobowych. Mianem tym określa się zwiększoną obecność białka w moczu, co można stwierdzić na podstawie zwykłych badań próbki moczu. U zdrowych osób nerki zatrzymują większość białek we krwi, dlatego do moczu trafiają tylko ich śladowe ilości. Jeśli nerki nie pracują prawidłowo, białko będzie przechodziło do moczu.

Jeśli chodzi o wyniki badania ogólnego moczu, białko nie powinno w nim wcale występować. Wynik dodatni wymaga interpretacji w kontekście objawów i często potwierdzenia innym badaniem. Jeśli chodzi o dobową zbiórkę moczu, białko nie powinno przekraczać 150 mg. Powyżej tego zakresu stwierdza się białkomocz, zaś wyniki powyżej 3500 mg wskazują na białkomocz nerczycowy wymagający pilnej diagnostyki.

Najczęstsze przyczyny obecności białka w moczu

Należy podkreślić, że białkomocz może być:

• przejściowy – np. po intensywnym wysiłku fizycznym, gorączce, odwodnieniu lub silnym stresie. Taki stan zwykle ustępuje samoistnie, zatem jeśli badanie byłoby wykonane powtórnie po odpoczynku, nawodnieniu lub ustabilizowaniu temperatury ciała, wynik w moczu byłby ujemny;
• utrwalony – może świadczyć o chorobie nerek lub innych schorzeniach i wymaga dalszej diagnostyki.

Możliwe przyczyny białkomoczu utrwalonego są następujące:

• pierwotne i wtórne glomerulopatie;
• choroby cewkowo-śródmiąższowe nerek;
• hemoglobinuria, mioglobinuria;
• nefropatia szpiczakowa;
• nefropatia cukrzycowa;
• nadciśnienie tętnicze nieustabilizowane;
• cukrzyca;
• amyloidoza;
• nefropatia nadciśnieniowa;
• choroby zapalne i nowotworowe dróg moczowych;
• przewlekła niewydolność nerek;
• wielotorbielowatość nerek;
• kłębuszkowe zapalenie nerek.

Aby dokładnie ustalić, co jest przyczyną białkomoczu, konieczne są dalsze badania pod okiem doświadczonego lekarza - najczęściej nefrologa.

Choroby nerek i układu moczowego

Zdecydowanie najczęściej białkomocz występuje w chorobach uszkadzających kłębuszki nerkowe – struktury odpowiedzialne za filtrowanie krwi. Jeśli kłębuszki nie są w stanie prawidłowo przefiltrować krwi, białko przedostaje się do moczu. Dlatego też pierwszym rzutem w diagnostyce jest analiza kondycji nerek.

Niektóre schorzenia układu moczowego również mogą powodować obecność białka w moczu, jednak zwykle w mniejszym stopniu. Są to wówczas różnego rodzaju zakażenia układu moczowego, odmiedniczkowe zapalenie nerek, kamica układu moczowego (zwłaszcza gdy towarzyszy jej stan zapalny), nowotwory dróg moczowych (rzadziej).

Czy białko w moczu zawsze oznacza chorobę?

Nie zawsze białko w moczu wskazuje na chorobę, nie należy więc od razu negatywnie nastawiać się do nieprawidłowych wyników badań. Jak wspomniano wcześniej, białkomocz może być przejściowy, związany ze stanami fizjologicznymi takimi jak stres, odwodnienie, gorączka czy nadmiernie intensywny wysiłek fizyczny. Jeśli nie zmagamy się z żadnymi niepokojącymi objawami, a badanie moczu było wykonywane rutynowo, warto powtórzyć je za jakiś czas.

Jeśli jednak powtórne badanie również wykaże podobne nieprawidłowości, to - nawet przy braku odczuwanych objawów - warto skonsultować się z lekarzem i poszerzyć diagnostykę. Więcej badań należy wykonać również wówczas, gdy białkomoczowi towarzyszą jakiekolwiek niepokojące dolegliwości, np. obrzęki nóg, zawroty głowy, nagła zmiana masy ciała, gorączka.

Jakie badania należy wykonać?

Jeśli w zwykłym badaniu moczu zostanie wykryty białkomocz, należy dodatkowo (powtórnie) wykonać badanie ogólne moczu, ale jednocześnie wspólnie z innymi parametrami, zwłaszcza takimi jak:

• wskaźnik albumina/kreatynina (ACR) w porannej próbce moczu – szczególnie ważny u osób z cukrzycą i nadciśnieniem;
• dobowa zbiórka moczu – pozwala określić całkowitą ilość wydalanego białka;
• posiew moczu – jeśli istnieje podejrzenie zakażenia układu moczowego;
• kreatynina z eGFR – ocena czynności nerek;
• mocznik;
• elektrolity (sód, potas);
• albumina i białko całkowite – zwłaszcza przy dużym białkomoczu;
• glukoza na czczo i HbA1c – w kierunku cukrzycy;
• lipidogram – szczególnie przy zespole nerczycowym;
• USG nerek i dróg moczowych – ocena budowy nerek, obecności kamieni, torbieli lub zastoju moczu.

Badania te są dobierane indywidualnie do pacjenta, często na podstawie wywiadu zdrowotnego.

Diagnostyka nefrologiczna w Salve krok po kroku

Jeśli podejrzewamy u siebie chorobę nerek, warto skonsultować się ze specjalistami pracującymi w Salve, którzy wyróżniają się wieloletnim doświadczeniem w diagnostyce i leczeniu chorób nefrologicznych. Działają w zespole interdyscyplinarnym, zatem jeśli u pacjenta rzeczywiście zostanie wykryta choroba, będzie on mógł skorzystać z pomocy endokrynologa, kardiologa, dietetyka, diabetologa lub innego specjalisty, zależnie od przyczyn choroby nerek.

Nefrolodzy w Salve zajmują się też kompleksowym prowadzeniem pacjenta już zdiagnozowanego, by choroba nie postępowała, nie dawała żadnych skutków ubocznych, a jeśli to możliwe - została całkowicie wyleczona. Jakość świadczonych usług znajduje się tu na najwyższym poziomie, na co wpływa też najnowocześniejszy sprzęt diagnostyczny i dostęp do laboratoriów medycznych o najwyższej precyzji analizowania.

Bibliografia

1. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2006.
2. Stompór T., Białkomocz, Zagadnienia współczesnej nefrologii, 1/2009.