Bilirubina podwyższona – co oznacza wynik?

W skrócie

• Bilirubina to żółtopomarańczowy barwnik powstający podczas naturalnego rozpadu hemoglobiny, który jest następnie przetwarzany i usuwany z organizmu głównie przez wątrobę.
• Podwyższony poziom bilirubiny może być związany m.in. z chorobami wątroby i dróg żółciowych, hemolizą, infekcjami, odwodnieniem, głodówką lub intensywnym wysiłkiem fizycznym.
• Nieprawidłowy wynik bilirubiny wymaga konsultacji lekarskiej, szczególnie gdy jest znacznie podwyższony, utrzymuje się w kolejnych badaniach lub towarzyszą mu nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych i objawy takie jak żółtaczka, ciemny mocz czy ból brzucha.
• W Salve można wykonać badania laboratoryjne zarówno po konsultacji lekarskiej, jak i samodzielnie, a uzyskane wyniki warto omówić z lekarzem, który pomoże ustalić przyczynę nieprawidłowości i zaplanować dalszą diagnostykę.

Spis treści

• Czym jest bilirubina i jak powstaje?
• Najczęstsze przyczyny podwyższenia bilirubiny
• Choroby wątroby i dróg żółciowych
• Kiedy wynik wymaga dalszej diagnostyki?
• Jak interpretować wyniki badań krwi?
• Jak wygląda diagnostyka w Salve?

Czym jest bilirubina i jak powstaje?

Bilirubina jest końcowym produktem degradacji hemu, pochodzącego z hemoglobiny i innych białek zawierających hemową grupę prostetyczną. Można powiedzieć, że jest to żółtopomarańczowy barwnik powstający podczas naturalnego rozpadu hemoglobiny – białka znajdującego się w czerwonych krwinkach (erytrocytach), które odpowiada za transport tlenu. Jest produktem przemiany materii, który organizm na co dzień usuwa z organizmu.

Niestety w niektórych sytuacjach zdarza się, że bilirubina jest nadmiernie gromadzona w tkankach. Organizm nie potrafi jej sprawnie usuwać. Wówczas charakterystycznymi objawami są:

• zażółcenie skóry i białkówek oczu (żółtaczka);
• ciemny mocz i jasny stolec;
• świąd skóry;
• ból w prawym górnym kwadrancie brzucha;
• nudności i osłabienie.
  
  

Żółtaczka jest dość częstym problemem noworodków i wiąże się ona z podwyższonym poziomem bilirubiny. Bilirubina powstaje każdego dnia w ilości około 250–400 mg w wyniku metabolizmu hemu, uwalnianego głównie z rozpadających się erytrocytów. Powstała bilirubina jest w osoczu transportowana przez albuminy, a następnie trafia do wątroby, gdzie ulega sprzęganiu z glukuronidami, a następnie wydaleniu do żółci.

Najczęstsze przyczyny podwyższenia bilirubiny

Do grona najczęstszych przyczyn podwyższonego poziomu bilirubiny zaliczamy:

• łagodne zaburzenia metabolizmu bilirubiny - np. wskutek silnego stresu, infekcji, głodówki, odwodnienia, intensywnego wysiłku fizycznego;
• choroby wątroby - np. wirusowe zapalenie wątroby, stłuszczenie wątroby, uszkodzenie wątroby spowodowane alkoholem, polekowe uszkodzenie wątroby, marskość wątroby;
• choroby dróg żółciowych - np. kamica dróg żółciowych, zapalenie dróg żółciowych, zwężenia dróg żółciowych, ucisk dróg żółciowych przez guz lub inne zmiany;
• hemoliza, czyli zwiększony rozpad krwinek czerwonych - np. w przebiegu niedokrwistości hemolitycznych, reakcji poprzetoczeniowych, niektórych chorób autoimmunologicznych, niektórych chorób wrodzonych krwinek.

Rzadziej podwyższony poziom bilirubiny jest skutkiem ubocznym przyjmowania niektórych leków. Diagnostyką i leczeniem tego typu problemów zajmować się mogą różni specjaliści, zależnie od tego, co spowodowało bilirubinemię. 

Choroby wątroby i dróg żółciowych

W przebiegu chorób wątroby obserwuje się uszkodzenie komórek wątroby (hepatocytów), co może zaburzać przetwarzanie i wydalanie bilirubiny. Diagnostyką i leczeniem tych chorób zajmuje się lekarz hepatolog. Z kolei w przebiegu chorób dróg żółciowych miejsce ma utrudniony odpływ żółci, co powoduje wzrost bilirubiny bezpośredniej.

Kiedy wynik wymaga dalszej diagnostyki?

Wskazania do poszerzenia diagnostyki są następujące:

• bilirubina jest podwyższona znacznie, a nieprawidłowy wynik utrzymuje się w kolejnych badaniach;
• podwyższona jest zarówno bilirubina, jak i próby wątrobowe (ALT, AST, ALP, GGTP);
• występują objawy sugerujące chorobę wątroby lub dróg żółciowych;
• lekarz podejrzewa zwiększony rozpad czerwonych krwinek (hemolizę).

Nieznacznie zwiększony poziom bilirubiny nie jest powodem do niepokoju. Często wystarczy powtórzyć badanie po kilku dniach.

Jak interpretować wyniki badań krwi?

Normy dla bilirubiny i prób wątrobowych są następujące:

• Bilirubina całkowita: 0,3–1,2 mg/dl (5–20,5 µmol/l);
• Bilirubina bezpośrednia: 0,1–0,4 mg/dl;
• Bilirubina pośrednia: 0,2–0,8 mg/dl;
• ALAT: 5–40 U/l;
• AspAT: 5–40 U/l;
• GGTP: poniżej 35–40 U/l dla kobiet, poniżej 40–70 U/l dla mężczyzn;
• ALP: 30–120 U/l.

Jednak wyniki badań zawsze powinien zinterpretować lekarz zlecający badania.

Jak wygląda diagnostyka w Salve?

W Salve diagnostyka problemów zdrowotnych może odbywać się dwiema ścieżkami. Pierwszą jest odwiedzenie lekarza, który na podstawie wywiadu zleci odpowiednie badania, a później je zinterpretuje, wdrażając leczenie, jeśli będzie konieczne. Drugą ścieżką jest możliwość samodzielnego wykupienia pakietów badań lub pojedynczych badań. Jednak i te wyniki warto skonsultować z lekarzem, zwłaszcza jeśli wyjdą nieprawidłowo. 

Badania w Salve wykonywane są ze szczególną starannością i precyzją, z użyciem najnowocześniejszych sprzętów laboratoryjnych. Wyniki są udostępniane szybko, dzięki czemu pacjent może od razu rozpocząć działania w kierunku poprawy swojego stanu zdrowia. Do dyspozycji pacjenta pozostaje wielu doświadczonych lekarzy specjalistów, którzy będą nieocenionym wsparciem na drodze do przywrócenia zdrowia i dobrej kondycji.

Bibliografia

1. Francuz T., Polańska D., Barwniki żółciowe, porfiryny, Katowice 2020.
2. Berska J., Bugajska J., Sztefko K., Monitorowanie bilirubiny – perspektywy na przyszłość, Journal of Laboratory Diagnostics, 2020; 56(4): 175-180.