Chrypka u dorosłych – kiedy wymaga konsultacji laryngologicznej?

Czym jest chrypka i skąd się bierze?

Chrypka to zmiana brzmienia głosu spowodowana zaburzeniem pracy strun głosowych znajdujących się u każdego człowieka w krtani. W konsekwencji tego zjawiska głos może stać się zachrypnięty, szorstki, cichy lub nawet okresowo może zanikać. Co prowadzi do przeciążenia strun głosowych? Najczęstszymi przyczynami chrypki są:

• infekcje wirusowe – na przykład przeziębienie, grypa, ale i wirusowe zapalenie krtani czy zapalenie płuc;
• nadmierne używanie głosu – co jest częste u lektorów, śpiewaków, nauczycieli, osób, które w pracy muszą dużo lub bardzo głośno mówić;
• podrażnienia krtani i gardła – najczęściej wskutek palenia papierosów, zanieczyszczeń powietrza, wdychania niektórych substancji chemicznych (np. w miejscu pracy);
• alergie – zwykle wziewne, czyli na przykład na pyłki, sierść zwierząt, roztocza kurzu domowego, ale niekiedy również pokarmowe;
• choroba refluksowa przełyku – cofający się kwas żołądkowy może podrażniać krtań, szczególnie w nocy.

W skrajnych przypadkach chrypka może wskazywać na raka krtani, co jest jednak dość rzadkie. Zgodnie ze statystykami częstość raka krtani wynosi około 2400 nowych przypadków rocznie na terenie Polski. Okresowo przejściowa chrypka u dorosłego pojawiać się może również fizjologicznie z samego rana tuż po przebudzeniu się, mija jednak po odkaszlnięciu lub po pierwszych wypowiedzianych zdaniach.

Ostra a przewlekła chrypka – kluczowe różnice

Ostra chrypka trwa maksymalnie do 2 tygodni, natomiast przewlekła utrzymuje się nawet powyżej 3 tygodni do kilku miesięcy. W przypadku chrypki ostrej przyczynami są zazwyczaj infekcje wirusowe, ostre zapalenie krtani oraz przeciążenie głosu, zaś przy chrypce przewlekłej za możliwe przyczyny uznaje się przewlekłe przeciążenie głosu, refluks, palenie tytoniu, alergie oraz zmiany na strunach głosowych. Stany ostre mają początek nagły, przewlekłe – stopniowy, powolny, narastający.

Kiedy chrypka może być objawem poważniejszej choroby?

Zdecydowanie najczęściej chrypka wskazuje na stany przejściowe, fizjologiczne lub chorobowe, lecz takie, które nie powinny być powodem do większych zmartwień. Niekiedy jednak rzeczywiście może wiązać się z poważniejszymi chorobami, takimi jak na przykład:

• przewlekłe zapalenie krtani;
• rak gardła lub krtani;
• guzki, polipy lub torbiele strun głosowych;
• choroby neurologiczne wpływające negatywnie na mięśnie krtani;
• porażenie nerwu zaopatrującego krtań.

W tych przypadkach pacjent zaobserwuje jednak również inne dolegliwości, np. kropelki krwi podczas kaszlu, ból gardła, pieczenie gardła, trudności w oddychaniu, duszności, zaburzenia mowy. Nie należy ich bagatelizować.

Wpływ infekcji, refluksu i przeciążenia głosu

Infekcje wirusowe często powodują zapalenie krtani. W wyniku stanu zapalnego struny głosowe stają się obrzęknięte i mniej elastyczne, przez co nie drgają prawidłowo. Konsekwencją są różnego rodzaju zaburzenia głosu, jednak o charakterze przejściowym – problem mija, gdy infekcja ustąpi.

W przebiegu refluksu kwaśna treść żołądkowa cofa się do przełyku, a czasem dociera również do krtani. Powtarzające się podrażnienie błony śluzowej może prowadzić do przewlekłego stanu zapalnego i utrzymującej się chrypki. Z kolei długotrwałe mówienie, krzyczenie, śpiewanie lub częste wystąpienia publiczne mogą prowadzić do mikrourazów i obrzęku strun głosowych, czego skutkiem jest przejściowa chrypka.

Jak wygląda diagnostyka laryngologiczna?

Diagnostyka chrypki składa się najczęściej z następujących elementów:

• szczegółowy wywiad zdrowotny – powinny w nim paść pytania dotyczące m.in. stylu życia, pracy zawodowej, używania głosu na co dzień, chorób przewlekłych, przyjmowanych leków, rodzaju i czasu trwania chrypki oraz ewentualnych objawów dodatkowych;
• badanie laryngologiczne – ocena wyglądu gardła i krtani w dokładnym oświetleniu;
• laryngoskopia – badanie endoskopowe umożliwiające bezpośrednią ocenę strun głosowych i krtani za pomocą rurki wprowadzanej przez nos lub jamę ustną;
• wideostroboskopia – nie jest badaniem rutynowym, wykonuje się ją raczej w sytuacjach, gdy wynik poprzednich badań jest niepewny lub prawidłowy, a mimo tego pacjent zmaga się z objawami. Pozwala ocenić drgania strun głosowych i wykryć niewielkie zmiany niewidoczne w standardowym badaniu.

Oczywiście wszystkie badania zawsze dobierane są indywidualnie do pacjenta.

Kiedy warto zgłosić się do specjalisty w Salve?

Wiele osób zastanawia się, co na chrypkę u dorosłego będzie najlepsze? Leczenie i sposób na chrypkę u dorosłego zawsze powinny być dobierane indywidualnie, zależnie od przyczyn problemu. Jeśli więc przyczyną są polipy, warto rozważyć ich usunięcie, natomiast przy infekcjach postępowaniem z wyboru jest unikanie przeciążania głosu, odpoczynek, nawodnienie, wzmacnianie odporności i ewentualnie farmakoterapia.

Specjaliści w Salve pomogą nie tylko dobrać optymalne leczenie, ale i znajdą przyczynę problemów z przejściową lub nawracającą chrypką. Specjaliści tu pracujący mają kompetencje i uprawnienia do kierowania pacjenta na laryngologiczny oddział szpitalny Salve, gdzie mogą być wykonywane zabiegi chirurgiczne.

Bibliografia

1. Ziarno R., „Chrypka jako nieoczywisty objaw schorzeń foniatrycznych i interdyscyplinarnych”, Medycyna po Dyplomie, 1/2025.
2. Szczeklik A., „Choroby wewnętrzne”, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.