Częste skurcze mięśni – o czym mogą świadczyć?

Dlaczego pojawiają się częste skurcze mięśni?

Jeśli pojawiają się częste skurcze mięśni, przyczyny powinny zostać odnalezione jako pierwsze, by móc je wyeliminować. Mianem bolesnych skurczów mięśniowych określa się nagłe, bolesne, mimowolne skurcze mięśni, które mogą utrudniać normalne funkcjonowanie, a częstość ich występowania jest większa u osób w starszym wieku.

Przyczyny skurczów mięśni są zróżnicowane, a w niektórych przypadkach mają one charakter idiopatyczny (nie wiadomo, z czego się wywodzą). Bardzo często jednak wiążą się one z dolegliwościami takimi jak: hipokalcemia, hipomagnezemia, niedoczynność tarczycy oraz zaburzenia czynności wątroby i nerek. Również cukrzyca sprzyja występowaniu skurczów mięśni ze względu na brak równowagi elektrolitowej, hipoglikemię, niewydolność tętnic obwodowych i neuropatię. Inną możliwością są inhibicje mięśniowe oraz po prostu obecność mało wydolnych, nieelastycznych mięśni.

Niedobory magnezu i elektrolitów jako najczęstsza przyczyna

Bolesne skurcze mięśni są powszechne w przebiegu niedoborów składników mineralnych, w tym elektrolitów. Bywają więc przejawem zaburzeń gospodarki elektrolitowej. Niedobór magnezu może powodować zwiększoną pobudliwość mięśni i nerwów, prowadząc do skurczów, drżeń czy mrowienia. Dotyczy to jednak głównie osób z rzeczywistym niedoborem magnezu, a nie niewielkimi brakami.

Z kolei w kontekście zaburzeń elektrolitowych zagrożeniem jest zwłaszcza niedobór sodu (który ze względu na powszechność soli w produktach spożywczych praktycznie nie występuje), potasu lub wapnia. Takie stany mogą wywoływać bolesne skurcze mięśni, szczególnie po intensywnym poceniu się, wymiotach, biegunce lub przy stosowaniu niektórych leków.

Czy skurcze mogą wskazywać na choroby neurologiczne?

Zdarza się, że bolesne skurcze mięśni wskazują również na inne patologie i problemy zdrowotne, jednak wówczas z reguły przebiegają z innymi objawami. Chorobami, w których mogą występować skurcze mięśni, są:

• stwardnienie zanikowe boczne;
• neuropatie obwodowe;
• radikulopatia;
• choroba Parkinsona;
• stwardnienie rozsiane;
• zaburzenia nerwowo-mięśniowe innego rodzaju.

Szczególnie niepokojące są skurcze mięśni, w przebiegu których dodatkowo pojawiają się: postępujące osłabienie siły mięśni, zanik mięśni, utrata czucia lub narastające mrowienie, zaburzenia chodu lub równowagi, trudności z mówieniem, połykaniem lub oddychaniem.

Kiedy skurcze powinny skłonić do wykonania badań?

Jeśli wspólnie ze skurczami mięśni pojawiają się inne objawy, diagnostyka powinna być rozpoczęta jak najszybciej. Izolowane skurcze mięśni można diagnozować, nie jest to jednak aż tak pilne. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na badaniach moczu i krwi, głównie w kontekście niedoborów pokarmowych, elektrolitów, panelu nerkowego.

Wskazaniami do wykonania badań są: częste skurcze mięśni (kilka razy w tygodniu), nawracające skurcze mięśni (obserwowane co najmniej przez kilka miesięcy), bardzo bolesne skurcze mięśni (uniemożliwiające aktywację danego mięśnia przez 1-2 kolejne dni, wywołujące dłuższą bolesność mięśni po ustąpieniu), a także każda sytuacja, w której skurczom mięśni towarzyszą inne dolegliwości – szczególnie neurologiczne.

Jakie badania krwi warto zrobić przy nawracających skurczach?

Badania krwi najczęściej zalecane przy nawracających bolesnych skurczach mięśni są następujące:

• morfologia krwi obwodowej;
• elektrolity – sód, potas, wapń, magnez;
• kreatynina z oceną eGFR;
• ferrytyna i poziom żelaza;
• witamina B12 i kwas foliowy;
• witamina D3;
• kinaza kreatynowa;
• hormony tarczycy (FT3, FT4, TSH).

Pozostałe parametry dobiera lekarz zależnie od przeprowadzonego wywiadu zdrowotnego, ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz innych objawów towarzyszących.

Diagnostyka przyczyn skurczów w Salve – jakie są kolejne kroki?

Jeśli zmagamy się z bolesnymi skurczami mięśniowymi, możemy szukać pomocy w placówkach medycznych Salve w Łodzi lub w Warszawie. W pierwszej kolejności warto udać się do neurologa, który pokieruje procesem diagnostycznym. Przeprowadzi wywiad, oceni kondycję mięśni, zleci szczegółowe badania krwi, a ewentualnie również badania neurologiczne (w tym ENG lub EMG). Kolejna wizyta skupia się na analizie wyników wykonanych badań. Każdy pacjent traktowany jest indywidualnie, a wnikliwa diagnostyka prowadzi do odnalezienia przyczyn problemu i doboru najskuteczniejszego leczenia. Leczenie dobierane jest zależnie od przyczyn skurczów mięśniowych i wyników badań.

Bibliografia

1. Roy S., „Kurcze mięśni — krótki przegląd możliwych przyczyn i dostępnych opcji leczenia ze szczególnym naciskiem na występowanie tego zaburzenia w cukrzycy”, Diabetol Prakt 2019;5(6):346-354.
2. Chudek J., „Bolesne skurcze mięśni, zator powietrzny, ból w klatce piersiowej”, Problemy Lekarskie 2006; 45, 3: 120–121.
3. Nicpoń K., „Bóle mięśniowe i kurcze bolesne w praktyce neurologa”, Polski Przegląd Neurologiczny, 2007, tom 3, nr 4.