Dlaczego rehabilitacja zaczyna się tak szybko po operacji?

Spis treści:

Dlaczego rehabilitację rozpoczyna się tak szybko po operacji?

Operacja wiąże się z dużą traumatyzacją tkanek i nie ma znaczenia, która część ciała była operowana. Już po kilkunastu godzinach bez ruchu rośnie ryzyko zakrzepów, zastoju krwi i obrzęków, powikłań oddechowych. Delikatne ćwiczenia i uruchamianie pacjenta poprawiają krążenie i zmniejszają ryzyko tych powikłań. 

Pacjent - wiedząc co robić, pracując z fizjoterapeutą i mając jasne wytyczne co do dalszego postępowania - czuje się zaopiekowany, ma realny wpływ na stan swojego zdrowia. To z kolei poprawia jego samopoczucie, przyspiesza czas powrotu do sprawności oraz znacząco stymuluje procesy gojenia. 

Brak ruchu bardzo szybko prowadzi także do sztywności stawów, zaniku mięśni, jak również ograniczenia zakresu ruchu. Wczesna rehabilitacja pomaga utrzymać funkcję operowanej okolicy i zapobiega trwałym ograniczeniom, które mogłyby w późniejszym czasie wywoływać dyskomfort, ból i opóźniać proces usprawniania. Odpowiednio dobrany ruch zmniejsza ból i stan zapalny, poprawia ukrwienie i po prostu przyspiesza całą regenerację.

Rola wczesnej mobilizacji Pacjenta

Mobilizacja Pacjenta i wczesna rehabilitacja po operacji przynoszą następujące korzyści zdrowotne:

• utrzymanie sprawności stawów i mięśni, opóźnianie lub zapobieganie zanikom mięśniowym;
• łagodzenie dolegliwości bólowych i stanu zapalnego;
• poprawa krążenia, co wspiera regenerację tkanek (są lepiej odżywione i dotlenione);
• profilaktyka przykurczów, odleżyn, bólu stawów;
• mniejsze ryzyko dezorientacji i zaburzeń równowagi;
• poprawa nastroju i poczucie samodzielności.

Dzięki wczesnej mobilizacji Pacjenci szybciej wstają z łóżka, zaczynają chodzić, wracają do codziennych czynności, a w efekcie opuszczają szpital. Podkreśla się, że dalsza rehabilitacja prowadzona jest już po wyjściu ze szpitala. Warto zadbać o zarezerwowanie wizyt jeszcze przed operacją.

Jak wygląda rehabilitacja w warunkach szpitalnych?

Rehabilitacja w warunkach szpitalnych obejmuje głównie naukę właściwego wykonywania ćwiczeń, które są indywidualnie dobrane do danego etapu po operacji oraz samego rodzaju wykonanej operacji. Inne ćwiczenia wykonuje się bowiem po szyciu łąkotki, inne po rekonstrukcji stożka rotatorów w barku, a jeszcze inne po porodzie poprzez cięcie cesarskie.

W pierwszych dniach po zabiegu fizjoterapeuta ćwiczy z pacjentem raz dziennie, choć zwykle pacjent może (po uzyskaniu zgody) wykonywać zestaw ćwiczeń wielokrotnie. Dodatkowo praktykuje się edukację zdrowotną, np. naukę chodzenia o kulach, naukę zakładania temblaka lub instrukcję co do dalszego usprawniania już po wyjściu ze szpitala, w warunkach domowych. 

Współpraca fizjoterapeuty z zespołem medycznym

Zespół medyczny interdyscyplinarny tworzą przede wszystkim: lekarz specjalista prowadzący pacjenta (np. ortopeda, neurolog), fizjoterapeuta, pielęgniarka, terapeuta zajęciowy lub trener funkcjonalny, dietetyk, psycholog oraz nierzadko jeszcze inni fachowcy. Praca z fizjoterapeutą jest kluczowym elementem działań każdego pacjenta i całego zespołu medycznego. 

To absolutna podstawa, ponieważ lekarz prowadzący przekazuje rozpoznanie, ograniczenia i plan leczenia, natomiast fizjoterapeuta na podstawie uzyskanych informacji opowiada o postępach, bólu, problemach funkcjonalnych, dzięki czemu cały zespół na bieżąco modyfikuje terapię. Pacjent czuje się zaopiekowany, co ma znaczącą rolę w powrocie do zdrowia. Nie ma również obaw, że ćwiczenia lub techniki manualne będą nieodpowiednio dobrane. 

Jak zapobiega się powikłaniom unieruchomienia?

Fizjoterapia po operacji powinna być prowadzona jak najwcześniej, zwykle już w pierwszej dobie, gdy pacjent jeszcze znajduje się na oddziale szpitalnym. To najskuteczniejsza metoda profilaktyki powikłań unieruchomienia. Obejmuje wczesne siadanie na łóżku, wstawanie (nawet wyłącznie do toalety, ale jeśli pacjent da radę - częste spacery po korytarzu), stopniowe ćwiczenia.

Na samym początku ćwiczenia mogą być wykonywane na leżąco. Są proste - krążenia stóp, zginanie kolan, krążenia nadgarstków, unoszenie nogi do góry, wciskanie nóg w materac (zależnie od rodzaju operacji). Gdy pacjent czuje się na siłach i dostanie zielone światło, może usiąść na łóżku. Unikamy szybkiego wstawania, ponieważ istnieje ryzyko omdlenia. Siedzimy około 15 minut, po czym - jeśli nie robi się nam słabo - można spróbować wstać. Stoimy przy łóżku 1-2 minuty, siadamy, powtarzamy czynność. Jeśli wciąż wszystko jest w porządku, można udać się na krótki spacer w asyście personelu medycznego. 

Aby zapobiegać powikłaniom unieruchomienia, należy również pić dużo wody oraz przyjmować leki przeciwzakrzepowe. Zwykle podawane są one w formie zastrzyków w brzuch lub w ramię. 

Kontynuacja rehabilitacji po wypisie

Gdy pacjent wyjdzie już ze szpitala do domu, powinien dalej kontynuować usprawnianie. Pierwsza wizyta u fizjoterapeuty powinna odbyć się w ciągu 1-2 tygodni od operacji. Na wizycie fizjoterapeuta wykonuje techniki manualne (np. zwiększające zakres ruchu w stawie, zmniejszające ból, przyspieszające gojenie, rozluźniające), zabiegi fizykalne oraz dobiera ćwiczenia, które pacjent ma robić samodzielnie w domu aż do kolejnej wizyty. 

Na każdej wizycie osiąga się nowe kamienie milowe i pod nie dobiera dalsze postępowanie. Rehabilitacja trwa aż do momentu uzyskania przez pacjenta pełnej sprawności bezbólowej. 

Bibliografia

1. Maxey L., Magnusson J., Pooperacyjna rehabilitacja pacjentów ortopedycznych, Wydawnictwo DB Publishing, Warszawa 2018.
2. https://pacjent.gov.pl/artykul/rehabilitacja-lecznicza.