EMG - co to za badanie i jak pomaga w diagnostyce neurologicznej?

W skrócie:

• EMG jest badaniem, które ocenia czynność elektryczną mięśni oraz to, jak są one pobudzane przez nerwy.
• Istnieje EMG spoczynkowe, jak i czynnościowe - kiedy to Pacjent może być proszony o wykonywanie różnych zadań. 
• Badanie EMG jednego mięśnia trwa około 15-20 minut i jest uznawane za badanie bezbolesne, jednak Pacjent może odczuwać lekkie mrowienie czy delikatny dyskomfort. 
• Wskazaniami do EMG mogą być między innymi: drętwienie kończyn, bóle lub skurcze nieznanego pochodzenia, uszkodzenie nerwów po kontuzjach i tym podobne. 

Spis treści:

EMG - czym jest elektromiografia i jak działa?

Na czym polega badanie EMG i na czym skupia się jego działanie? Elektromiografia ocenia czynność elektryczną mięśni oraz to, jak są one pobudzane przez nerwy. Dzięki niej można sprawdzić, czy problem dotyczy mięśnia, nerwu, połączenia nerwowo‑mięśniowego, czy może sygnału wysyłanego z rdzenia kręgowego. 

Na czym to dokładnie polega? Otóż wszystkie mięśnie w ciele człowieka wytwarzają impulsy elektryczne podczas spoczynku i w trakcie skurczu. EMG rejestruje te impulsy i pokazuje je w formie wykresu, co pozwala na dokładną analizę pracy i działania poszczególnych struktur mięśniowych. Wyróżniamy przy tym 2 podstawowe rodzaje EMG.

• EMG spoczynkowe - analizuje aktywność mięśnia bez jego żadnego pobudzenia . Wówczas w trakcie badania nie wykonujemy żadnych ruchów, a mięsień powinien być maksymalnie rozluźniony. Sprawdzamy, czy na przebiegu jego włókien nie pojawiają się nagłe, niepożądane fibrylacje, fascykulacje lub potencjały dodatnie;
• EMG czynnościowe - analizuje aktywność mięśnia podczas jego skurczu (zarówno lekkiego napięcia, jak i maksymalnego wysiłku). Zatem w trakcie badania Pacjent będzie proszony o wykonywanie różnych zadań.

Dobór rodzaju badania EMG pozostaje już w kompetencjach lekarza, który wcześniej zapoznaje się z całą dokumentacją medyczną dotyczącą zgłaszanego problemu zdrowotnego. 

Wskazania do badania EMG - kiedy lekarz może je zlecić?

Badanie elektromiograficzne (EMG) stanowi współcześnie złoty standard diagnostyczny i prognostyczny w ocenie systemu nerwowo-mięśniowego. Wykorzystywane jest przede wszystkim w neurologii, do rozpoznawania chorób mięśni i nerwów obwodowych, choć nie tylko. Podstawowe wskazania do EMG można przedstawić następująco:

• drętwienie, mrowienie, pieczenie kończyn;
• osłabienie mięśni lub nagła szybsza męczliwość mięśni;
• bóle mięśni lub skurcze niewiadomego pochodzenia;
• podejrzenie zespołów uciskowych nerwów (np. zespołu cieśni nadgarstka, zespołu rowka nerwu łokciowego, radikulopatii);
• urazy nerwów po złamaniach, stłuczeniach, urazach tkanek miękkich czy przebytych operacjach chirurgicznych;
• podejrzenie lub monitorowanie leczenia chorób neuronu ruchowego (np. stwardnienia zanikowego bocznego SLA, rdzeniowego zaniku mięśni lub innych chorób degeneracyjnych);
• podejrzenie lub monitorowanie leczenia chorób mięśni (np. dystrofii mięśniowych, zapalenia mięśni lub miopatii o podłożu metabolicznym);
• podejrzenie lub monitorowanie leczenia zaburzeń połączeń nerwowo-mięśniowych (np. miastenii, zespołu Lamberta-Eatona);
• drżenia, fascykulacje, mimowolne ruchy mięśni.

Nieco rzadziej EMG wykonuje się przed zabiegami i po zabiegach chirurgicznych, w szczególności gdy istnieje ryzyko uszkodzenia nerwu bądź trzeba ocenić funkcję nerwu po operacji. 

EMG w Salve - komfort i precyzyjna diagnostyka nerwowo-mięśniowa

Elektromiografia wykonywana jest w placówkach medycznych Salve w Łodzi, gdzie z badania skorzystać może każdy zainteresowany Pacjent. Koszt EMG to zaledwie 150 zł, a termin wizyty można z łatwością umówić zarówno telefonicznie, jak i za pomocą wygodnego formularza online.

EMG jednego mięśnia w Łodzi trwa około 15–20 minut, a jego wynik dostępny jest od razu. Pacjent nie musi czekać na niego, zatem może natychmiast zdecydować, jakie będą jego dalsze kroki diagnostyczno-terapeutyczne. Doświadczeni pracownicy dbają o maksymalny komfort pacjenta w trakcie badania i po jego zakończeniu. W Salve pracują również wykwalifikowani lekarze specjaliści, którzy podejmą się interpretacji wyników i pokierują dalszym leczeniem.  

Jak wygląda badanie EMG i czego się spodziewać?

Wielu pacjentów zastanawia się, jak wygląda badanie EMG, co pozwoli im się nastawić na cały proces i podejść do niego bez większych obaw. Przebieg badania można przedstawić w skrócie w kilku krokach:

1. Odkażenie skóry pacjenta w miejscu, gdzie będą wbijane igły;
2. Wprowadzenie do mięśnia bardzo cienkich igieł pełniących rolę elektrod;
3. Ocena aktywności mięśnia w spoczynku;
4. Poproszenie pacjenta o delikatne napięcie mięśnia, a później o mocniejszy jego skurcz, czyli ocena aktywności czynnościowej mięśnia;
5. Interpretacja zapisu wyników badania w formie wykresu.

Pacjent w trakcie badania poczuje ukłucie podobne do zastrzyku, ale igła jest cieńsza, zatem odczucia te również z reguły są mniej nasilone, niż przy klasycznym zastrzyku. Możliwe jest lekkie rozpieranie lub krótkie „szarpnięcie” w mięśniu, co określa się jako nieprzyjemne, lecz całkowicie do wytrzymania. 

Po badaniu w miejscu wkłuć pojawić się mogą niewielkie siniaczki, jak również delikatny dyskomfort i umiarkowana bolesność mięśnia. Dolegliwości te przemijają samoistnie w ciągu 1-3 dni. Do EMG nie trzeba się specjalnie przygotowywać - wystarczy nie nanosić na skórę kremów, balsamów czy kosmetyków i zadbać, by była czysta.

Interpretacja wyników EMG - co mówi neurolog

Interpretacją wyników EMG zawsze powinien zajmować się lekarz neurolog - pacjent nie jest w stanie samodzielnie określić, które odchylenia na wykresie są normą, które patologią, a które wymagają dalszej diagnostyki. Na podstawie wspomnianego wykresu lekarz analizuje aż 3 parametry: 

1. Aktywność mięśnia w spoczynku;
2. Aktywność mięśnia podczas skurczu (EMG czynnościowe);
3. Przewodnictwo nerwowe (NCS/NCV).

Każdy z nich mówi o czymś innym. Dla przykładu pojawienie się fibrylacji w EMG spoczynkowym może wskazywać na uszkodzenie nerwu, natomiast fascykulacje występują z reguły przy chorobach neuronu ruchowego. Z kolei w EMG czynnościowym kształt i wielkość potencjałów jednostek ruchowych (MUAP) mają kluczowe znaczenie. Jeśli są małe i liczne, sugerują miopatię, jeśli są duże, wydłużone i o wysokiej amplitudzie podejrzewa się uszkodzenie nerwu i reinerwację. Takich zależych jest znacznie więcej. 

Bibliografia

1. https://salve.pl/badania/emg-badanie-jednego-miesnia,100601.
2. Szapłyko W., Elektromiografia (EMG) i badanie szybkości przewodzenia w nerwach obwodowych (NCS), Wydawnictwo Czelej, 11/2022.
3. Szkiełkowska A., Krasnodębska P., Miaśkiewicz B., Zastosowanie elektromiografii w praktyce otolaryngologicznej i foniatrycznej, Nowa Audiofonologia, 4/2015.