Fizykoterapia dla każdego - kiedy warto zacząć ich jakich efektów można oczekiwać?

W skrócie:

• Fizykoterapia to zbiór zabiegów, które wykorzystują temperaturę, promieniowanie, prądy, fale ultradźwiękowe i inne bodźce.
• Zabiegi działają przeciwzapalnie, przeciwbólowo, regeneracyjnie.
• Ważne jest szybkie wdrożenie zabiegów fizykalnych po wystąpieniu urazów, jako że kompensacje ruchowe utrwalające się na przestrzeni tygodni i miesięcy prowadzą do kolejnych przeciążeń.
• W Salve Medica Pacjent skorzysta z szeregu zabiegów fizykalnych, takich jak np. krioterapia miejscowa, laser biostymulacyjny, pole magnetyczne niskiej i wysokiej częstotliwości. 

Spis treści:

Fizykoterapia - co to jest i jak wspiera leczenie bólu?

Pacjenci dość często interesują się dziedziną medycyny, jaką jest fizykoterapia. Co to dokładnie jest i co wchodzi w jej skład? Określeniem “fizykoterapia” nazywa się zbiór różnorodnych zabiegów wykorzystujących ciepło, zimno, naświetlanie określonym promieniowaniem, prądy, fale ultradźwiękowe i wiele innych bodźców, celem wywołania efektu przeciwzapalnego, przeciwbólowego, wspierającego gojenie. Dokładny cel i efekt zabiegu zależą jednak od jego rodzaju - podkreśla się, że dział fizykoterapii jest niezwykle szeroki. Zabiegi powinny być dobierane indywidualnie.

Działanie przeciwbólowe uzyskuje się różnymi drogami. Niektóre zabiegi (np. laseroterapia, ultradźwięki, krioterapia) działają przeciwzapalnie, co bezpośrednio redukuje ból. Dodatkowo obniżenie stanu zapalnego poprawia ukrwienie i przyspiesza gojenie tkanek. Prądy TENS i inne formy elektroterapii modulują przewodzenie impulsów bólowych w układzie nerwowym, natomiast ciepło (np. lampa Sollux) rozluźnia mięśnie, zmniejszając tym samym wzmożone ich napięcie i redukując związany z tym ból.

Kiedy warto zacząć fizykoterapię? Sygnały dla Pacjenta

Zabiegi fizykalne można stosować - po odpowiednim ich dobraniu - zarówno w przebiegu ostrych, jak i przewlekłych problemów zdrowotnych. Do grona ostrych zalicza się wszelkie urazy i kontuzje, takie jak: stłuczenia, zwichnięcia i skręcenia stawów, złamania kości, stany po operacjach ortopedycznych (np. artroskopii stawu kolanowego, endoprotezoplastyce biodra). Wskazaniem do niektórych zabiegów są świeże rany.

Z kolei stany przewlekłe to przede wszystkim różnego rodzaju choroby przewlekłe, np. choroba zwyrodnieniowa stawów, RZS, łuszczycowe zapalenie stawów, wady postawy, jak również przedawnione kontuzje, które w odpowiednim czasie nie były leczone lub leczono je nieprawidłowo

Jeśli chodzi o typowe objawy i dolegliwości, które powinny skłonić do rozpoczęcia zabiegów fizykalnych, najczęściej są one następujące:

• ból utrzymujący się dłużej niż kilka dni;
• opuchnięcie, zaczerwienienie i/lub ból pourazowy;
• sztywność lub ograniczenie zakresu ruchomości w stawach;
• bóle pojawiające się cyklicznie, np. w przebiegu dyskopatii kręgosłupa;
• rwa udowa, rwa kulszowa i inne dolegliwości wynikające z ucisku krążka międzykręgowego na struktury nerwowe;
• przeciążenia mięśni i narządu ruchu, np. w związku z pracą siedzącą, pracą fizyczną, treningami sportowymi.

W razie pytań lub wątpliwości zawsze warto skonsultować się z fizjoterapeutą lub placówką wykonującą zabiegi fizykalne, by doradzić się w kwestii własnego stanu zdrowia. Przy występowaniu wskazań do fizykoterapii nie powinniśmy zwlekać z rozpoczęciem leczenia, ponieważ ból przewlekły leczy się znacznie trudniej, niż ból ostry, a napięte mięśnie i stan zapalny mogą się utrwalać, generując coraz inne dolegliwości.

Kompensacje ruchowe utrwalające się na przestrzeni tygodni i miesięcy prowadzą do kolejnych przeciążeń, dlatego szybkie wdrożenie terapii skraca czas powrotu do sprawności.

Zabiegi fizykoterapeutyczne w Salve - jakie opcje są dostępne?

Jeśli interesuje nas fizykoterapia, zabiegi, rodzaje i ich specyfika są udostępniane w placówkach medycznych Salve w Łodzi. Najpopularniejszymi zabiegami wykonywanymi w Salve są:

• krioterapia miejscowa - polega na chłodzeniu wybranej okolicy ciała ciekłym azotem, co wzbudza naturalne odruchy obronne organizmu, zmniejsza ból, obrzęk i stan zapalny oraz przyspiesza regenerację;
• laser biostymulacyjny - wykorzystuje promieniowanie laserowe o niskiej mocy. Polega na naświetlaniu ciała punktowo (tzw. laser punktowy) lub większej powierzchni (tzw. laser skaner) z użyciem specjalistycznej sondy. Działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo, przeciwobrzękowo, wspomaga gojenie oraz stymuluje mikrokrążenie;
• laser wysokoenergetyczny - wykorzystuje promieniowanie laserowe o wysokiej mocy, dociera więc głębiej, niż klasyczny laser. Wykazuje działanie przeciwbólowe, przyspieszające resorpcję płynów wysiękowych, przyspieszające regenerację tkankową, zwiększające elastyczność tkanek miękkich okołostawowych i blizn oraz zmniejszające napięcie mięśni;
• pole magnetyczne niskiej częstotliwości - wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwobrzękowe i pobudzające układ krążenia (szczególnie obwodowy);
• pole magnetyczne wysokiej częstotliwości - polega na dostarczeniu impulsów o bardzo wysokiej częstotliwości powyżej 300 kHz, jednocześnie przy krótkim czasie oddziaływania i długiej przerwie następuje rozproszenie się ciepła w tkankach;
• prądy - można ustawić ich różne parametry, uzyskując tym samym m.in. TENS, elektrostymulację, prądy Kotza i wiele innych. Działanie również jest różnorodne, zależnie od rodzaju prądu. Przykładowo dobór umiejscowienia elektrod w tym samym rodzaju prądu może dawać efekt rozluźniający i łagodzący, jak i pobudzający;
• skupiona fala uderzeniowa - wykorzystuje fale akustyczne o krótkim czasie narastania i wysokiej amplitudzie. Cechuje się bardzo wysokim ciśnieniem i częstotliwością. W rehabilitacji znajduje zastosowanie w leczeniu przewlekłych dolegliwości bólowych, tendinopatii, zwapnień i utrudnionego zrostu kostnego;
• Sollux i naświetlanie promieniami IR - naświetlanie wybranej części ciała promieniowaniem podczerwonym w celu uzyskania ciepła w tkankach, co mocno rozluźnia, wycisza, stymuluje procesy gojenia;
• terapia LIPUS - pulsacyjne fale ultradźwiękowe o niskiej częstotliwości. Cenione szczególnie za swoją skuteczność we wspomaganiu leczenia ran, uszkodzeń nerwów, chorób degeneracyjnych i złamań kości;
• ultradźwięki - fale ultradźwiękowe o niskiej częstotliwości, które działają przeciwbólowo, rozluźniająco, przyspieszają gojenie.

Fizjoterapeuta z co najmniej 3-letnim doświadczeniem zawodowym bądź lekarz dobiera zabiegi fizykalne do indywidualnych potrzeb Pacjenta.

Efekty fizykoterapii - poprawa mobilności i komfortu życia

Zabiegi fizykalne, poza działaniem przeciwbólowym i przeciwzapalnym, pośrednio wpływają również na mobilność stawów - zarówno tych obwodowych, jak i kręgosłupa, tym samym znacząco poprawiając jakość życia pacjenta bez względu na jego wiek. Wszystko z tego względu, że zmniejszają napięcie mięśniowe i sztywność mięśni otaczających stawy. Dodatkowo to właśnie ból jest często przyczyną ograniczonego zakresu ruchu. Jeśli go usuniemy lub wyciszymy, zazwyczaj poprawia się również mobilność.

Ciepło, ultradźwięki czy pole magnetyczne poprawiają mikrokrążenie, dzięki czemu tkanki szybciej się goją, a stan zapalny ustępuje, zwiększając zakres ruchu w stawach. Pacjenci często zgłaszają łatwiejsze wstawanie rano z łóżka, mniejsze zmęczenie po pracy czy większą swobodę w aktywnościach, które wcześniej powodowały ból i dyskomfort.

Jak wygląda typowa sesja fizykoterapeutyczna - krok po kroku

Jak dokładnie wygląda typowa sesja fizykoterapeutyczna? Można przedstawić ją w kilku prostych krokach:

1. Wywiad przeprowadzony z pacjentem, ocena badań obrazowych (jeśli pacjent je posiada), kwalifikacja do poszczególnych zabiegów fizykalnych;
2. Dobór zabiegów - zarówno ich rodzaju, jak i parametrów (częstotliwość, moc, czas trwania);
   Wykonanie zabiegów w odpowiedniej kolejności;
3. Zakończenie sesji i udzielenie wskazówek do domu.

Tak naprawdę każda metoda może przebiegać inaczej, dlatego ciężko jest określić jeden przebieg dla wszystkich zabiegów. Dla przykładu prądy TENS polegają na umocowaniu do skóry elektrod i pozostawieniu pacjenta na 10-30 minut, natomiast w trakcie trwającej 3-5 minut krioterapii to fizjoterapeuta odpowiada za jej przebieg, przesuwając głowicę urządzenia po skórze.

Należy podkreślać, że fizykoterapia a fizjoterapia to nie te same pojęcia. Fizykoterapia jest składową fizjoterapii, obejmuje pracę z urządzeniami emitującymi różne bodźce. Z kolei fizjoterapią zwiemy całą dziedzinę medycyny, na którą składają się: masaż wraz z terapią manualną, kinezyterapia (leczenie ruchem, ćwiczenia) oraz właśnie fizykoterapia. Często najlepsze efekty daje połączenie kilku indywidualnie dobranych do pacjenta metod.

Bibliografia

https://salve.pl/poradnie-dla-doroslych/rehabilitacja/fizykoterapia.
Mika T., Kasprzak W., Fizykoterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013.