Stężenie kwasu moczowego we krwi jest ściśle powiązane z prawidłową pracą nerek oraz jego niezależną produkcją w organizmie - między innymi w wyniku metabolizowania puryn dostarczanych wraz z dietą. Hiperurykemia to stan, w którym w krwi występuje zbyt wysokie stężenie kwasu moczowego. To z kolei prowadzi do dny moczanowej, inaczej nazywanej również podagrą lub artretyzmem. Do objawów specjaliści zaliczają między innymi ból, obrzęk, zaczerwienienie, tkliwość, podwyższenie temperatury.
Wysoką jakość merytoryczną artykułu zapewnia Salve Przychodnie![SalveMedica-Przychodnie-300px.png [6.99 KB]](/storage/image/core_files/2025/9/10/c136efe7bec899c18f5ccfc2f2c2137c/png/admin/preview/SalveMedica-Przychodnie-300px.png)
Znaczenie diety przy hiperurykemii
Jednym z czynników, który może pomagać w obniżeniu stężenia kwasu moczowego we krwi jest sposób żywienia. Specjaliści zalecają dietę opartą na zasadach zdrowego żywienia z ograniczeniem podaży puryn do 300 mg/d. Jeśli występują ataki dny lub hiperurykemii, podaż powinna ograniczyć się nawet do 120 mg/d. Jest to równoznaczne z ograniczeniem podrobów, mięsa i przetworzonych produktów mięsnych, owoców morza, drożdży, ryb i przetworzonych produktów rybnych, jako że to one zawierają duże i umiarkowane ilości związków purynowych. Istotne jest również ograniczenie cukrów prostych i alkoholu. Warto jednak pamiętać, że każde duże modyfikacje diecie powinny być skonsultowane z lekarzem bądź dietetykiem.
Najważniejsze zalecenia dietetyczne przy hiperurykemii i dnie moczanowej
- przy nadwadze lub otyłości - stopniowe zmniejszenie masy ciała do uzyskania prawidłowego BMI;
- spożywanie 4-5 posiłków co 3-4 godziny;
- wstrzymanie się od jedzenia do 2-3 godzin przed snem;
- ograniczenie spożycia produktów o wysokiej zawartości puryn (mięsa i przetworzonych produktów mięsnych, owoców morza, drożdży, ryb i przetworzonych produktów rybnych);
- spożycie minimalnie 400 g warzyw i owoców, szczególnie w surowej postaci, z czego ¾ powinny stanowić warzywa, a ¼ owoce;
- ograniczenie spożycia cukrów prostych - białego cukru, słodyczy, dżemów czy konfitur, a nawet miodu, ale szczególnie wszelkich produktów zawierających dodatek fruktozy
- zwiększenie podaży płynów nawet do 3 litrów dziennie, aby zapobiegać nadmiernemu wytrącaniu się kryształów kwasu moczowego
Oprócz tego, warto pamiętać o regularnej aktywności fizycznej, minimum 30 minut dziennie, dostosowanej do swoich możliwości i stopnia sprawności. Korzystne dla zdrowia mogą okazać się nawet praktyczne aktywności takie jak praca w ogródku, zabawa z dziećmi czy aktywne prace domowe.
Jakie produkty wybierać, a jakich unikać przy hiperurykemii i dnie moczanowej?
W przypadku hiperurykemii i dny moczanowej kluczowe znaczenie ma dieta ograniczająca spożycie puryn, które w organizmie przekształcane są w kwas moczowy. W codziennym jadłospisie warto uwzględnić produkty o niskiej zawartości puryn, takie jak warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, niskotłuszczowe produkty mleczne oraz jaja. Korzystne jest także spożywanie odpowiedniej ilości płynów – przede wszystkim wody – co wspiera wydalanie kwasu moczowego z organizmu. W diecie mogą znaleźć się również zdrowe tłuszcze (np. oliwa z oliwek, orzechy w umiarkowanych ilościach) oraz chude źródła białka, takie jak drób.
Należy natomiast ograniczyć lub unikać produktów bogatych w puryny, w tym czerwonego mięsa, podrobów (np. wątróbki), niektórych ryb i owoców morza (np. sardynki, śledzie, makrela). Niewskazane jest także spożywanie alkoholu – szczególnie piwa – który może zwiększać stężenie kwasu moczowego i prowokować napady dny moczanowej. Warto również ograniczyć produkty zawierające duże ilości fruktozy, takie jak słodzone napoje czy wysoko przetworzona żywność.
Przykładowy jadłospis na 1 dzień
Śniadanie:
Owsianka na mleku z dodatkiem jabłka, cynamonu i garści orzechów
II śniadanie:
Kanapka z chleba pełnoziarnistego z twarożkiem i warzywami (np. pomidor, ogórek)
Obiad:
Gotowana pierś z indyka, ryż brązowy, duszone warzywa (np. cukinia, marchew, brokuł)
Podwieczorek:
Jogurt naturalny z borówkami
Kolacja:
Sałatka warzywna z jajkiem, sałatą, awokado i oliwą z oliwek + kromka chleba pełnoziarnistego
Bibliografia:
https://diety.nfz.gov.pl/porady/dieta-w-chorobie/dieta-w-dnie-moczanowej