Kaszel, który nie mija po infekcji - przyczyny, diagnostyka i leczenie

Co to jest kaszel poinfekcyjny i jak długo może trwać?

W przebiegu różnorodnych infekcji (wirusowych, bakteryjnych, a rzadko także grzybiczych) - zwłaszcza układu oddechowego - pojawia się kaszel. Może być suchy lub mokry, o różnym nasileniu czy przebiegu. Kaszlem poinfekcyjnym określamy zjawisko, w którym odruch ten pozostaje pomimo powrotu do zdrowia i zwalczenia danej infekcji. 

Dzieje się tak głównie dlatego, że śluzówka oskrzeli i gardła jest już mocno podrażniona i wysuszona, a tym samym nadwrażliwa na bodźce. Wystarczy zimne powietrze, śmiech, picie wody czy wysiłek fizyczny, by stymulować kaszel. Szacuje się, że poinfekcyjnie trwa on od 3 do 8 tygodni. Jeśli jest dłuższy, z pewnością przyda się wizyta u lekarza, ponieważ nie jest to normalne zjawisko. Wymaga głębszej diagnostyki. 

Najczęstsze objawy kaszlu poinfekcyjnego

Zdecydowanie najczęściej obserwuje się suchy kaszel po infekcji. Ma charakter uporczywy, męczący, zwykle nasila się porą nocną lub nad ranem. Niekiedy towarzyszy mu odkrztuszanie wydzieliny (tzw. kaszel mieszany), choć wówczas podejrzewa się raczej nadkażenie bakteryjne. Co typowe, przy kaszlu infekcyjnym nie pojawiają się żadne inne objawy. Z pewnością pacjent nie powinien zgłaszać gorączki, złego samopoczucia, nudności i innych objawów typowych dla infekcji.  

Kaszel suchy a kaszel mokry

Po infekcjach, jako pozostałość po podrażnieniach błony śluzowej układu oddechowego, najczęściej pojawia się kaszel suchy, czyli nieproduktywny. Jego typowe cechy:

• charakter napadowy, męczący;
• szczekający dźwięk;
• nasilanie się objawu w nocy;
• jednoczesne uczucie łaskotania i drapania w gardle;
• brak odkrztuszania wydzieliny w trakcie kaszlu.

Z kolei kaszel mokry, czyli produktywny, wyróżnia się przede wszystkim:

• odkrztuszaniem gęstej wydzieliny (plwociny);
• uczuciem spływania tej wydzieliny po tylnej ścianie gardła;
• “bulgotaniem” podczas oddychania;
• nasilaniem się z samego rana;
• uczuciem zatkanego nosa (najczęściej tylko jedna dziurka).

Na podstawie obrazu klinicznego lekarz często potrafi ustalić trafne rozpoznanie kaszlu, jeszcze zanim przystąpi do bardziej szczegółowych badań, np. osłuchiwania klatki piersiowej stetoskopem. 

Jak radzić sobie z kaszlem poinfekcyjnym? - domowe sposoby

Co na kaszel po infekcji sprawdzi się najlepiej? Przede wszystkim należy skupić się na nawilżaniu dróg oddechowych, np. domowymi inhalacjami lub korzystając z nawilżaczy powietrza. Wieczorami warto brać ciepłe kąpiele, ponieważ unosząca się znad wody para łagodzi podrażnienia i rozszerza drogi oddechowe. 

Kolejnymi istotnymi kwestiami są: nawodnienie organizmu (co najmniej 1,5 l wody dziennie oraz dodatkowo napary ziołowe łagodzące kaszel), zdrowa i zbilansowana dieta wsparta suplementacją (witamina C, witamina D, kwasy omega 3), by wzmacniać odporność organizmu po chorobie, jak również unikanie papierosów.

Warto też sięgnąć po domowe metody łagodzące kaszel po infekcji, np. naturalny miód (1 łyżeczka rano i 1 łyżeczka wieczorem), mikstury z miodu, czosnku i cebuli, złote mleko, napary imbirowe, delikatne ćwiczenia oddechowe. Co, jeśli kaszel nie mija pomimo tych działań? Wówczas należy udać się do lekarza internisty na kontrolę. 

Jakie leki pomagają na kaszel, który nie mija po infekcji? 

Dlaczego kaszel nie mija? Być może podrażnienia są większe, niż normalnie, a być może infekcja pokryła się z astmą oskrzelową, alergią czy inną chorobą mającą związek z układem oddechowym. Przyczyn jest wiele. Dlatego tak ważna jest wizyta u lekarza, by odnaleźć tę przyczynę i ustalić dalsze postępowanie. Na wizycie lekarz może przepisać farmakoterapię.

Jeśli kaszel jest suchy, przeważnie zaleca się przyjmowanie leków takich jak: Butamirat, Lewodropropizyna i Dekstrometorfan. Są one przeznaczone do stosowania krótkoterminowego, zwykle na noc, by kaszel nie wybudzał ze snu. Przy kaszlu mokrym lepiej sprawdzają się: Ambroksol (np. Mucosolvan), Bromheksyna, Acetylocysteina (ACC), Karbocysteina. Nie należy samodzielnie dobierać leków. Zajmuje się tym lekarz lub farmaceuta. 

Kaszel, który nie mija po infekcji - kiedy zgłosić się do lekarza? 

Jeśli kaszel nie mija po infekcji, a upłynęło ponad 8 tygodni, jest to samo w sobie wskazaniem do wizyty u lekarza. Wcześniejsza wizyta wskazana będzie w przypadku wystąpienia objawów takich jak: duszności, trudności z oddychaniem, krwioplucie, bóle w klatce piersiowej, gorączka, ogólne złe samopoczucie, odkrztuszanie ropnej wydzieliny.

Przy kaszlu po infekcji warto skonsultować kobiety ciężarne, małe dzieci oraz seniorów. Również osoby ze zdiagnozowanymi przewlekłymi chorobami układu oddechowego powinny zasięgnąć porady lekarskiej, by upewnić się, że kaszel poinfekcyjny nie będzie negatywnie rzutował na chorobę podstawową. 

Bibliografia

1. Krenke R., Chorostowska-Wynimko J., Dąbrowska M., i inni, Postępowanie w kaszlu u osób dorosłych – rekomendacje dla lekarzy rodzinnych, Lekarz POZ, 6/2018.
2. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Rodzinna, Kraków 2006.