Kleszcze i choroby odkleszczowe - wszystko, co trzeba wiedzieć

Spis treści:

Kleszcze - czy naprawdę jest się czego bać? 

Kleszcze to pajęczaki z rzędu skorupiaków, będące pasożytami zewnętrznymi zarówno zwierząt, jak i ludzi. Żerują na skórze żywiciela przez kilka dni, pobierając krew.

W Europie wyróżniamy około 70 gatunków kleszczy, lecz w Polsce najczęściej możemy mieć styczność z około 19 gatunkami, przy czym dominuje kleszcz pospolity i łąkowy. Mimo, że występują na terenie całej Polski, najczęściej spotykane są na wschodzie i południu, gdzie dominują tereny wilgotne, lesiste, pokryte zaroślami, podmokłymi łąkami.

Kiedy kleszcze są najbardziej aktywne? Sezon, kiedy musimy najbardziej uważać na kleszcze przypada na okres marzec-listopad. W przypadku długiej, mroźnej zimy, kleszcze mogą pojawić się później, jednak cieplejsza, łagodniejsza zima może oznaczać, że będą aktywne niemal cały rok.

Warto pamiętać, że kleszcze nie wspinają się wyżej niż około półtora metra nad ziemię, dlatego też najczęściej przysysają się w okolicach nóg, brzucha i pachwin.

Jednak najważniejsze jest to, że – owszem, jest się czego bać. Kleszcze są niebezpieczne, ponieważ przenoszą groźne choroby zakaźne, takie jak kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) czy borelioza. Choroby odkleszczowe mogą powodować poważne powikłania zdrowotne, a nawet prowadzić do śmierci.

Choroby odkleszczowe i ich objawy

Najbardziej powszechnymi chorobami odkleszczowymi są borelioza oraz kleszczowe zapalenie mózgu (KZM), jednak istnieje wiele innych chorób odkleszczowych.

1. Borelioza – wieloukładowa, bakteryjna choroba zakaźna; kluczowym objawem jest rumień wędrujący w miejscu ukąszenia, a także zmęczenie, bóle głowy, bóle mięśniowe i bóle stawów;
2. Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) – groźna choroba wirusowa, powodująca zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu bądź jedno i drugie, może być śmiertelne.
3. Inne choroby odkleszczowe:

• Babeszjoza – groźna choroba wywoływana przez pierwotniaki, które niszczą czerwone krwinki w organizmie; występują zarówno u psów, jak i u dzieci i w obu przypadkach może być śmiertelna; u ludzi objawia się wysoką gorączką, dreszczami, bólami mięśni i głowy, a dodatkowymi objawami u psów może być ciemny mocz i anemia;
• Anaplazmoza – rzadka choroba bakteryjna, objawiająca się bardzo podobnie do grypy – gorączka, bóle mięśniowe, bóle głowy;
• Tularemia – rzadka, ostra choroba bakteryjna, inaczej nazywana gorączką zajęczą, objawiająca się nagłą wysoką gorączką, dreszczami, bólami mięśniowymi oraz powiększeniem węzłów chłonnych, najczęściej tam, gdzie wniknął patogen;
• Riketsjozy – ostre choroby zakaźne, bakteryjne; objawiają się wysoką gorączką, bólem głowy, bólami mięśniowymi i plamisto-grudkową wysypką;

W razie rozpoznania ukąszenia kleszcza i wystąpienia jakichkolwiek z wymienionych wyżej objawów, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza w celu wykluczenia choroby odkleszczowej bądź jak najszybszego włączenia leczenia.

Dla kogo choroby odkleszczowe są najbardziej niebezpieczne?

Istnieją grupy ludzi, dla których choroby odkleszczowe są najbardziej niebezpieczne – głównie ze względu na mniejsze rezerwy odpornościowe, bądź możliwość wystąpienia jeszcze bardziej dotkliwych powikłań.

Są to:

• Dzieci i niemowlęta – znacznie mniejsza odporność oraz ryzyko wystąpienia powikłań neurologicznych przy kleszczowym zapaleniu mózgu;
• Osoby powyżej 60. roku życia – bardzo często ciężej przechodzą choroby odkleszczowe oraz trudniej leczy się u nich boreliozę i KZM;
• Osoby immunosupresyjne (np. po przeszczepach bądź przechodzące choroby nowotworowe) – większe ryzyko wystąpienia ciężkich zakażeń;
• Kobiety w ciąży – w przypadku boreliozy istnieje ryzyko powikłań okołoporodowych, wówczas zalecana jest szybka diagnostyka i leczenie.

Jak uchronić się przed kleszczami i przed chorobami odkleszczowymi?

By uchronić się przed kleszczami i chorobami odkleszczowymi należy przede wszystkim zadbać o ochronę ciała podczas przebywania na łąkach, polach, w lasach.

Każdy powinien pamiętać o odpowiednim ubiorze – najlepsze będą długie spodnie i rękawy, wysokie skarpety, obuwie, które zakryje kostki. Pomocnym trickiem jest również wybieranie jasnych kolorów tak, by łatwiej dostrzec kleszcza.

Oprócz tego warto stosować repelenty – trzymając się indywidualnych zaleceń producenta.

Jeśli jest taka możliwość, należy unikać miejsc z wysoką trawą i gęstymi zaroślami, zwłaszcza w wilgotnych obszarach leśnych.

Po powrocie z lasu czy łąki warto pamiętać, by zawsze dokładnie obejrzeć skórę, włosy, a nawet paznokcie.

Innym sposobem zabezpieczania się przed chorobami są oczywiście szczepienia. Niestety, spośród wszystkich chorób odkleszczowych, naukowcom udało się wypracować szczepionkę jedynie na kleszczowe zapalenie mózgu. Nie ma szczepienia na boreliozę, anaplazmozę czy babeszjozę – to sprawia, że tym ważniejsze stają się inne środki profilaktyczne.

Szczepienia przeciw KZM w Salve Medica - kto może z nich skorzystać?

Szczepienie przeciw KZM Pacjenci wykonają bezpiecznie w placówkach Salve Medica – zarówno dorośli, jak i dzieci od 1. roku życia – zwłaszcza, jeśli znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka.

Szczepionka co prawda nie chroni w 100% przed możliwością wystąpienia choroby, zabezpiecza jednak przed ciężkim przebiegiem odkleszczowego zapalenia mózgu, które potencjalnie mogłoby powodować trwałe powikłania neurologiczne. Warto zatem zapisać się na wizytę do lekarza internisty w Salve Medica, który pomoże zadecydować, jakie kolejne kroki podjąć, ustalając również dawki i częstotliwość szczepień.

Bibliografia:

https://www.gov.pl/web/psse-aleksandrow-kujawski/kleszcze-i-choroby-odkleszczowe

https://www.kleszcze.info.pl/choroby-odkleszczowe