Medycyna sportowa - jak przygotować się do wizyty?

W skrócie:

• Lekarz medycyny sportowej jest specjalistą z pogranicza różnych dziedzin i patrzy na organizm Pacjenta holistycznie.
• Na wizytę warto zgłosić się zarówno w ramach profilaktyki jak i również z urazami i kontuzjami.
• Przed wizytą należy wykonać badania takie jak morfologia krwi, badanie ogólne moczu czy EKG.
• Lekarz medycyny sportowej wydaje również ważny dokument – orzeczenie o zdolności do uprawiania sportu.

Spis treści:

Kim jest lekarz medycyny sportowej? 

Lekarz medycyny sportowej jest specjalistą otaczającym opieką osoby aktywne fizycznie – często w stopniu zawodowym, wyczynowym lub po prostu intensywnym. Zajmuje się zarówno profilaktyką, jak i leczeniem powstałych już urazów bądź kontuzji. Oprócz tego jest w stanie wystawić kwalifikację do uprawiania sportu i wydać orzeczenie sportowe, ocenić stopień bezpieczeństwa planowanych treningów, zidentyfikować przeciwwskazania zdrowotne, czy nawet wesprzeć w powrocie do aktywności po kontuzji.

Warto jednak pamiętać, że nie trzeba być zawodowym sportowcem, by umówić się na wizytę do lekarza medycyny sportowej, jako że specjalista może również leczyć wszelkie schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego, nadzorować fizjoterapię, wykonywać wybrane zabiegi, a nawet edukować Pacjentów w zakresie diety.

Lekarze medycyny sportowej to specjaliści o szerokiej, interdyscyplinarnej wiedzy – dziedzina ta łączy w sobie bowiem elementy ortopedii, interny, kardiologii, neurologii, endokrynologii, w przypadku dzieci również pediatrii. Celem, do którego będzie dążył każdy lekarz medycyny sportowej jest holistyczne, całościowe spojrzenie na organizm Pacjenta.

Kiedy warto zgłosić się na wizytę? 

Na wizytę do lekarza medycyny sportowej warto wybrać się zarówno profilaktycznie, jak i w przypadku wystąpienia problemów zdrowotnych, takich jak chociażby:

• złamania;
• skręcenia kostki;
• przeciążenia;
• urazów kolana lub barku;
• urazów ścięgien i więzadeł;
• urazów mięśniowych;
• astmy wysiłkowej.

Na wizytę można zgłosić się również w przypadku zapotrzebowania na wykonanie badań początkowych dla zawodników rozpoczynających szkolenia sportowe bądź badań cyklicznych, czy orzeczeń o zdolności do uprawiania konkretnego typu sportu.

Dobrym pomysłem jest również konsultacja u lekarza medycyny sportowej dla dziecka, które regularnie uczęszcza na zajęcia sportowe. W takim przypadku warto zadbać o stan jego zdrowia, o prawidłową posturę i właściwy sposób wykonywania ćwiczeń, by złe nawyki, kontuzje czy spięcia nie utrwalały się na stałe.

Jak przygotować się do wizyty? 

Aby usprawnić proces diagnostyczny oraz umożliwić lekarzowi specjaliście rzetelną ocenę stanu zdrowia i wydanie ewentualnego orzeczenia, przed wizytą Pacjent musi wykonać podstawowe badania.

Będą to między innymi:

• morfologia krwi;
• badanie ogólne moczu;
• poziom glukozy;
• EKG spoczynkowe.

Jeśli Pacjent trenuje sporty walki, konieczne będzie również wykonanie badań neurologicznych.

Oprócz tego, warto pamiętać, by zabrać ze sobą dotychczasową dokumentację medyczną, przygotować informacje o treningach i ewentualnych dolegliwościach, nawet w formie krótkiej notatki, do której łatwo będzie się odnieść.

Jak powinien być ubrany Pacjent w dniu wizyty? Najważniejsze, by był to strój komfortowy umożliwiający badanie.

Podczas samej wizyty, lekarz przeprowadzi z Pacjentem szczegółowy wywiad, wykona pomiar wagi i wzrostu Pacjenta, zleci podstawowe badania oraz testy wydolnościowe.

Orzeczenie o zdolności do uprawiania sportu 

Lekarz medycyny sportowej jest odpowiedzialny za to, by Pacjent mógł uprawiać sport, a także trenować i rywalizować bez obaw o ryzyko poważnych skutków zdrowotnych. Potwierdzeniem jest orzeczenie o zdolności do uprawiania sportu, a wydawanie go jest uprawnieniem zarezerwowanym wyłącznie dla lekarzy medycyny sportowej.

Kto musi mieć orzeczenie o zdolności do uprawiania sportu:

• Dzieci i młodzież do 23. roku życia uprawiające sport w klubach i uczestniczące w zawodach;
• Zawodnicy zrzeszeni w związkach sportowych, bez względu na dyscyplinę;
• Osoby trenujące w ramach szkół sportowych oraz klas sportowych.

Orzeczenie wystawia się na podstawie wywiadu, badania w gabinecie oraz wyników badań – lekarz specjalista potwierdza możliwość uprawiania danego sportu bądź stwierdza przeciwskazania.

Takimi przeciwskazaniami może być chociażby:

• niekontrolowane nadciśnienie tętnicze;
• kardiomiopatia przerostowa (HCM);
• zaawansowana padaczka;
• zespół długiego QT;
• ciężka niewydolność serca (NYHA III-IV)
• zwężenie ujścia aorty;
• choroby zakaźne w fazie ostrej.

Do względnych przeciwskazań należą:

• zaburzenia hormonalne;
• urazy ortopedyczne z deficytami funkcjonalnymi;
• astma oskrzelowa (niekontrolowana);
• niedokrwistość;
• cukrzyca typu 1 i 2 (niemonitorowana);
• dyskopatie lędźwiowe z objawami neurologicznymi;
• nadczynność lub niedoczynność tarczycy.

Brak ważnego orzeczenia sportowego uniemożliwia start w zawodach, co więcej – w przypadku zawodników zrzeszonych w klubach, może nawet skutkować konsekwencjami ubezpieczeniowymi i regulaminowymi.

Dlaczego warto? 

Wizyta u lekarza medycyny sportowej czy uzyskanie orzeczenia to nie tylko formalność. To również realna ochrona życia i zdrowia – medialne tragedie, jak śmierć młodych, pozornie zdrowych sportowców na boisku piłkarskim pokazują jak niebezpieczne bywają niezdiagnozowane problemy zdrowotne.

Statystyki również mówią same za siebie: nagła śmierć sercowa u młodych sportowców występuje z częstością 1:50 000–1:80 000 rocznie, przy czym 80% przypadków SCD spowodowanych jest niezdiagnozowaną wcześniej kardiomiopatią przerostową, zespołem Marfana lub innymi patologiami serca.

Dzięki interdyscyplinarnej wiedzy lekarza medycyny sportowej, Pacjent może zyskać ogrom wartości. Może zwiększyć bezpieczeństwo swoich treningów, ograniczyć ryzyko kontuzji, dopasować aktywność do możliwości organizmu oraz świadomie budować formę i wydolność.

Profilaktyka i regularna kontrola to najlepszy sposób, aby aktywność fizyczna przynosiła korzyści bez niepotrzebnego ryzyka.

Bibliografia:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Medycyna_sportowa

https://www.ptms.org.pl/

https://formgl.pl/medycyna-sportowa-i-orzecznictwo-sportowe/