Nowoczesne techniki operacji zaćmy - co się zmieniło w ostatnich latach?

W skrócie:

• Standardem nowoczesnego leczenia zaćmy jest fakoemulsyfikacja, czyli usunięcie zmętniałej soczewki za pomocą ultradźwięków.
• Obecnie dostępne są różne rodzaje soczewek wewnątrzgałkowych, m.in. jednoogniskowe, toryczne, wieloogniskowe i EDOF.
• Nowoczesne techniki pozwalają stosować mniejsze nacięcia i dokładniej dobierać moc soczewki, co sprzyja szybszemu gojeniu.
• Po zabiegu widzenie poprawia się stopniowo, a ostateczny efekt ocenia się zwykle po 4-6 tygodniach.

Spis treści:

Fakoemulsyfikacja – standard nowoczesnej chirurgii

Fakoemulsyfikacja to obecnie standardowa, małoinwazyjna metoda operacyjnego leczenia zaćmy. Polega na usunięciu zmętniałej soczewki oka za pomocą ultradźwięków i zastąpieniu jej sztuczną soczewką wewnątrzgałkową. Procedura cieszy się ogromną popularnością, tym bardziej, że jest w pełni refundowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). 

Procedura jest wykonywana najczęściej w trybie chirurgii jednego dnia w znieczuleniu miejscowym (kroplowym), co oznacza, że pacjent opuszcza szpital w dniu zabiegu. Diagnostyka zaćmy opiera się na podstawowym, bezbolesnym badaniu okulistycznym z użyciem lampy szczelinowej, które pozwala ocenić stopień zmętnienia soczewki. Na tej podstawie ustala się również, czy pacjent nadaje się do omawianego zabiegu, a także jaka soczewka powinna być dobrana.

Nowoczesne soczewki wewnątrzgałkowe

Współczesna medycyna mocno się rozwinęła, także w kontekście okulistyki. Istnieje szeroki wybór soczewek wewnątrzgałkowych, spośród których najpopularniejsze to:

• soczewki jednoogniskowe - zapewniają bardzo dobre widzenie na jedną odległość, zwykle do dali. Do czytania często potrzebne są okulary;
• soczewki toryczne - przeznaczone dla osób z astygmatyzmem;
• soczewki wieloogniskowe - umożliwiają dobre widzenie na różnych odległościach, dzięki czemu część pacjentów może znacznie ograniczyć używanie okularów;
• soczewki EDOF - zapewniają rozszerzony zakres wyraźnego widzenia, szczególnie do dali i odległości pośrednich, przy potencjalnie mniejszej liczbie niektórych zjawisk optycznych niż w przypadku części soczewek wieloogniskowych.

Nie ma jednej, najlepszej soczewki dla każdego, ponieważ zapotrzebowanie na soczewki zmienia się zależnie od wieku i ogólnego stanu zdrowia pacjenta, zaawansowania i rodzaju zaćmy oraz innych, towarzyszących wad wzroku. Przy wyborze soczewki okulista weźmie pod uwagę nawet styl życia czy choroby współistniejące. Wybór zawsze jest indywidualny.

Przebieg operacji krok po kroku

Całą procedurę można przedstawić w następujących krokach:

1. Oko jest znieczulane miejscowo, najczęściej kroplami;
2. Chirurg okulista wykonuje niewielkie nacięcie rogówki;
3. Specjalne urządzenie rozdrabnia zmętniałą soczewkę za pomocą ultradźwięków;
4. Rozdrobnione fragmenty są odsysane z oka;
5. W miejsce naturalnej soczewki wszczepiana jest dobrana wcześniej soczewka wewnątrzgałkowa (IOL).

Małe nacięcie zwykle nie wymaga zakładania szwów i goi się bardzo szybko. Tym samym pacjent może równie szybko powrócić do codziennych aktywności.

Rekonwalescencja po zabiegu

W pierwszej dobie od zabiegu widzenie może być nieco zamglone, a oko zmęczone i podrażnione. Może pojawić się łzawienie, zaczerwienienie spojówki, uczucie suchości oka i piasku pod powieką. Kilka dni nierzadko utrzymuje się nadwrażliwość oka na światło słoneczne. Wówczas ważne jest, by chronić oczy okularami przeciwsłonecznymi. 

W pierwszym tygodniu pacjent obserwuje stopniową poprawę ostrości i jakości widzenia. Ważne, by stosował się wówczas do zaleceń. Zwłaszcza w kontekście stosowania nawilżających kropli do oczu, unikania ekspozycji oczu na promieniowanie niebieskie (z ekranów) i silne słońce, a także higieny twarzy i okolic oczu.

Ostateczny efekt widać między 4. a 6. tygodniem od zabiegu. Po tym czasie wzrok pacjenta jest już ustabilizowany, zatem można rzetelnie dobrać okulary korekcyjne, jeśli są potrzebne. Nie należy zapominać o corocznych kontrolach okulistycznych.

Jak zmieniła się chirurgia zaćmy w ostatnich latach?

Współczesna fakoemulsyfikacja wykorzystuje bardzo małe nacięcia, co ogranicza uraz oka i przyspiesza gojenie. Dawniej zabiegi były nieco bardziej rozległe. Dodatkowo jest efektywniejsza, ponieważ nowoczesne pomiary biometryczne i zaawansowane kalkulatory pozwalają dokładniej dobrać moc wszczepianej soczewki.

Oprócz klasycznych jednoogniskowych soczewek dostępne są m.in. soczewki toryczne, EDOF i wieloogniskowe, pozwalające korygować także astygmatyzm i zwiększać zakres widzenia bez okularów. Dawniej nie było takiego wyboru. 

Jak wygląda leczenie zaćmy w Salve?

Operacyjne leczenie zaćmy jest dostępne również w Salve. Metoda każdorazowo dobierana jest indywidualnie do pacjenta, podobnie jak rodzaj wszczepianej soczewki. Standardowa długość pobytu w szpitalu wynosi kilka godzin, po tym czasie pacjent otrzymuje zalecenia i może wrócić do domu. W Salve stosuje się znieczulenie miejscowe w postaci kropli - zabieg jest całkowicie bezbolesny i komfortowy. 

Koszt zabiegu zaćmy komercyjnie wynosi od 5000 zł. Postępowanie pooperacyjne polega na stosowaniu przez 3-4 tygodnie po operacji kropli antybiotykowo-steroidowych zgodnie z zaleceniami lekarza. Na wizytę kwalifikacyjną można zapisać się telefonicznie, osobiście w rejestracji lub za pośrednictwem wygodnego formularza online.

Bibliografia:

1. Statystyka NFZ - Statystyki Świadczenia.
2. Kałużny B., Czosnyka K., Fakoemulsyfikacja zaćmy i wszczep soczewki torycznej w oku po keratotomii radialnej, Klinika Oczna, 1/2020.

Pytania i odpowiedzi

Jak wygląda nowoczesna operacja zaćmy?

Nowoczesna operacja zaćmy najczęściej polega na fakoemulsyfikacji. Zmętniała soczewka jest rozdrabniana ultradźwiękami i usuwana, a w jej miejsce wszczepia się odpowiednio dobraną soczewkę wewnątrzgałkową.

Ile trwa zabieg usunięcia zaćmy?

Zabieg wykonywany jest zwykle w trybie chirurgii jednego dnia. Sam pobyt w szpitalu trwa kilka godzin, po czym Pacjent może wrócić do domu.

Czy operacja zaćmy jest bezpieczna?

Operacja zaćmy jest małoinwazyjna i wykonywana najczęściej w znieczuleniu miejscowym. Niewielkie nacięcie rogówki zwykle nie wymaga zakładania szwów i szybko się goi.

Jak długo trwa powrót do pełnej sprawności po zabiegu?

Widzenie poprawia się stopniowo już w pierwszym tygodniu. Pełna stabilizacja wzroku następuje zwykle po około 4-6 tygodniach.