Posiew moczu a badanie ogólne – czym się różnią?

Spis treści

Czym różni się badanie ogólne moczu od posiewu?

Dla pacjenta wykonanie obydwu badań jest identyczne – nie ma tu żadnej różnicy. Zarówno do badania ogólnego moczu, jak i do jego posiewu, należy pobrać próbkę z pierwszego porannego moczu do sterylnego, plastikowego pojemniczka kupionego w aptece. Jedynie w przypadku posiewu szczególnie istotna jest dokładna higiena przed pobraniem, aby uniknąć zanieczyszczenia próbki patogenami bytującymi naturalnie w okolicy cewki moczowej.

Różnica między badaniami występuje dopiero na etapie badań laboratoryjnych. Posiew moczu polega na rozprowadzeniu próbki moczu na specjalnym szkiełku, po czym szalki te umieszcza się w inkubatorze, zwykle w temperaturze około 35–37°C, na 18–24 godziny. Jeśli potrzeba, hodowlę prowadzi się dłużej (do 48 godzin lub więcej dla niektórych drobnoustrojów). W badaniu ogólnym moczu wszystko ocenia się pod mikroskopem.

Jakie informacje daje każde z badań?

Badanie ogólne moczu wykonywane jest rutynowo – rekomenduje się, by każdy pacjent raz w roku w celach kontrolnych badał mocz, wspólnie z badaniem krwi zlecanym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Ocenia właściwości moczu i może wskazać, czy w organizmie dzieje się coś nieprawidłowego. Obejmuje między innymi analizę:

• wyglądu, barwy i ciężaru właściwego moczu;
• pH moczu;
• obecności białka, glukozy, ketonów, bilirubiny;
• obecności krwi w moczu;
• obecności leukocytów (białych krwinek), erytrocytów i wałeczków;
• osadu moczu (np. bakterii, kryształów, komórek nabłonkowych).

Innymi słowy, badanie ogólne moczu może na przykład sugerować infekcję dróg moczowych, jednak samo w sobie nie potwierdza, jaki drobnoustrój je wywołał.

Dla porównania posiew moczu to badanie mikrobiologiczne, które sprawdza:

• czy w moczu rzeczywiście rosną bakterie lub grzyby;
• jaki konkretnie drobnoustrój wywołał infekcję u pacjenta;
• na jakie antybiotyki jest wrażliwy (antybiogram), jeśli wykryto bakterie.

Pozwala więc nie tylko ocenić, że dzieje się coś nieprawidłowego, lecz nierzadko ukierunkowuje przyszłe leczenie w taki sposób, by było jak najskuteczniejsze. Posiew moczu a badanie moczu wykonywane są uzupełniająco. Najczęściej najpierw lekarz zleca badanie ogólne moczu, a gdy wyniki wyjdą nieprawidłowo bądź pojawią się wskazania sugerujące infekcję układu moczowego, warto uzupełnić diagnostykę o posiew.

Kiedy wystarczy podstawowa analiza moczu?

Ogólne badanie moczu będzie wskazane w następujących przypadkach:

• badania profilaktyczne – czyli coroczna ocena stanu zdrowia;
• kontrola leczenia (progresji, regresji) ostrych i/lub przewlekłych chorób nerek;
• podejrzenie chorób takich jak kamica nerkowa lub cukrzyca;
• ocena nawodnienia organizmu i czynności nerek.

W takich sytuacjach klasyczne badanie moczu, niekiedy uzupełnione o badania krwi (np. panel nerkowy) jest zdecydowanie wystarczające. Jeśli będzie to konieczne, lekarz rozszerzy diagnostykę o posiew moczu bądź inne badania.

W jakich sytuacjach konieczny jest posiew?

Posiew jest szczególnie przydatny w następujących sytuacjach:

• objawy wskazują na zakażenie dróg moczowych;
• infekcje nawracają, mają postać przewlekłą, są bardzo częste;
• leczenie antybiotykiem nie działa;
• zakażenie występuje w ciąży lub u osób z powikłaniami;
• podejrzenie zakażenia nerek (gorączka, ból w okolicy lędźwiowej).

Posiew moczu jest więc dokładniejszym rozszerzeniem ogólnego badania moczu, wykonywanym jednak wyłącznie w określonych sytuacjach.

Jak prawidłowo przygotować próbkę do badania?

Aby prawidłowo pobrać próbkę do badań moczu – zarówno do badania ogólnego, jak i do posiewu, należy:

1. Umyć ręce wodą i mydłem, następnie dokładnie umyć okolice krocza i cewki moczowej bieżącą wodą;
2. Otworzyć jałowy pojemnik z apteki (nie wcześniej niż tuż przed pobraniem próbki) czystymi rękami;
3. Pobrać mocz ze środkowego strumienia, czyli pierwszą partię moczu oddać do toalety, drugą część moczu, nie przerywając strumienia, oddać bezpośrednio do pojemnika, maksymalnie do 1/3 jego wysokości;
4. Dokładnie zakręcić pojemnik i jak najszybciej dostarczyć go do placówki medycznej.

Jeśli wykonujemy posiew moczu, ile trwa oczekiwanie na wyniki? Wszystko zależy od tego, jak długo trwać będzie hodowla drobnoustrojów. Wyniki badań ogólnych moczu są dostępne z reguły w ciągu 1–2 dni, zaś wyniki posiewu – w ciągu 2–7 dni.

Diagnostyka infekcji układu moczowego w Salve Medica – jak wygląda krok po kroku?

W Salve Medica prowadzone są specjalistyczne konsultacje urologiczne oraz w zakresie innych specjalizacji. Jak wygląda krok po kroku wizyta diagnostyczna? W pierwszej kolejności pacjent zapisuje się do wybranego specjalisty (można tego dokonać osobiście, telefonicznie lub za pośrednictwem wygodnego formularza online), na wizycie u którego zostanie przeprowadzony wywiad zdrowotny, zostaną przeanalizowane posiadane dotychczas badania oraz w razie konieczności lekarz wykona USG.

Następnie na podstawie swoich podejrzeń zleci wstępne leczenie (np. farmakologiczne) oraz badania diagnostyczne – najczęściej badania krwi i badanie moczu wraz z posiewem, jeśli istnieją ku temu wskazania. Kolejna wizyta skupia się na ocenie efektów wstępnego leczenia i analizie wyników zleconych badań. Da to szeroki pogląd na stan zdrowia pacjenta i pomoże dobrać najskuteczniejszą formę terapii.

Bibliografia

1. https://www.szpital-lomza.pl/zalaczniki/JF4Jc.pdf
2. Kokot F., Kokot S., Hyla-Klekot L., „Badania laboratoryjne”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011.