Przelewanie w brzuchu to nieprzyjemna dolegliwość, która może wynikać m.in. zarówno z chorób układu pokarmowego, jak i z błędnych nawyków żywieniowych. Warto więc ocenić ten objaw wspólnie z innymi, jednocześnie występującymi dolegliwościami oraz wynikami badań. Diagnostyką i leczeniem przewlekłego przelewania w brzuchu zajmuje się lekarz gastroenterolog lub internista.
Wysoką jakość merytoryczną artykułu zapewnia Salve Przychodnie![SalveMedica-Przychodnie-300px.png [6.99 KB]](/storage/image/core_files/2025/9/10/c136efe7bec899c18f5ccfc2f2c2137c/png/admin/preview/SalveMedica-Przychodnie-300px.png)
![baner-przelewanie-w-brzuchu-jakie-sa-przyczyny-i-kiedy-zglosic-sie-do-lekarza-salve.png [1.99 MB]](https://salve.pl/storage/image/core_files/2026/11/19/af3a93f2e431c369531e714c01855d5f/png/salve/preview/baner-przelewanie-w-brzuchu-jakie-sa-przyczyny-i-kiedy-zglosic-sie-do-lekarza-salve.png)
W skrócie:
- Przelewanie i bulgotanie w brzuchu to najczęściej naturalne objawy pracy jelit, związane z przemieszczaniem się pokarmu, płynów i gazów w przewodzie pokarmowym.
- Najczęstsze przyczyny nadmiernego bulgotania to spożywanie produktów wzdymających, szybkie jedzenie, połykanie powietrza oraz nietolerancje pokarmowe.
- Przelewanie w brzuchu może towarzyszyć chorobom układu pokarmowego, takim jak zespół jelita drażliwego (IBS), SIBO, celiakia czy nieswoiste choroby zapalne jelit.
- Stres również wpływa na pracę jelit, dlatego bulgotanie i przelewanie mogą nasilać się w sytuacjach napięcia emocjonalnego.
- Nawracające dolegliwości, szczególnie z bólem brzucha, biegunką lub utratą masy ciała, wymagają konsultacji lekarskiej. Przy łagodnych objawach pomocne mogą być zmiany diety, spokojne spożywanie posiłków i regularna aktywność fizyczna.
Spis treści:
Skąd bierze się przelewanie i bulgotanie w brzuchu? Fizjologia perystaltyki jelit
Nie zawsze uczucie przelewania i bulgotania w brzuchu jest niepokojące - z reguły to naturalne zjawiska związane z pracą przewodu pokarmowego. Powstają w wyniku przemieszczania się treści pokarmowej, płynów i gazów w żołądku oraz jelitach. Żołądek jest narządem, który ma zdolność kurczenia się i rozkurczania. Umożliwia mu to mieszanie swojej zawartości, co z kolei przyczynia się do lepszego rozkładania pokarmu i wchłaniania składników pokarmowych.
Jelita z kolei mają zdolność ruchów perystaltycznych, które przemieszczają pokarm w stronę jelita grubego. Mają też pewną ilość powietrza w swoim świetle. Gdy pokarm przesuwa się i miesza z tym powietrzem, naturalnym zjawiskiem bywa sporadyczne odczuwanie bulgotania i przelewania. Problem pojawia się w momencie, w którym objaw ten często nawraca, nie ustępuje lub towarzyszą mu inne dolegliwości.
Najczęstsze przyczyny nadmiernego przelewania w brzuchu - błędy dietetyczne i nietolerancje pokarmowe
Do nadmiernego przelewania się w brzuchu mogą prowadzić błędy żywieniowe lub nawyki, np.:
- spożywanie pokarmów wywołujących wzdęcia, takich jak rośliny strączkowe, kapusta, brokuły, cebula i czosnek, jabłka, gruszki i inne owoce spożywane z łupkami, napoje gazowane;
- spożywanie dużych objętościowo i tłustych posiłków, a także takich, które są bogate w żywność wysokoprzetworzoną;
- szybkie jedzenie posiłków lub rozmowa w trakcie jedzenia, co prowadzi do połykania większej ilości powietrza;
- dieta bogata w laktozę, która w przypadku większości osób dorosłych nie jest dobrze tolerowana.
Ostatnimi czasy dość popularna jest dieta FODMAP, która - choć dla niektórych będzie korzystna - zwiększa ryzyko przelewania się w brzuchu, bulgotania i gazów, ponieważ zawiera sporo krótkołańcuchowych węglowodanów, które u części osób są słabo wchłanianie w układzie pokarmowym.
Choroby układu pokarmowego objawiające się bulgotaniem w jelitach (IBS, SIBO, stany zapalne)
Do omawianych dolegliwości prowadzić mogą także choroby układu pokarmowego, zwłaszcza takie jak:
- zespół jelita drażliwego (IBS) - zaburzenie interakcji jelitowo-mózgowych, które wpływają na motorykę i wrażliwość jelit;
- nietolerancja laktozy - występuje, gdy organizm produkuje za mało enzymu laktazy, który rozkłada cukier mleczny. Niestrawiona laktoza przechodzi do jelita grubego, gdzie jest fermentowana przez bakterie i może generować gazy czy bulgotanie;
- celiakia - choroba autoimmunologiczna wywołana nieprawidłową reakcją układu odpornościowego na spożycie glutenu;
- SIBO (zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego) - nadmierne namnażanie się bakterii w jelitach;
- nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD), w tym choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
- zapalenie żołądka, zakażenie Helicobacter pylori, inne infekcje dróg pokarmowych.
Często nie jest tak łatwo samodzielnie zidentyfikować przyczynę dolegliwości gastrycznych. Dlatego warto udać się do lekarza, który przeprowadzi szczegółową diagnostykę i ustali rozpoznanie.
Przelewanie w brzuchu na tle nerwowym - wpływ stresu na pracę jelit
Przelewanie i bulgotanie w brzuchu bywa klasycznym objawem silnego stresu, pojawia się wówczas np. nie po spożyciu posiłku, lecz przed ważnym egzaminem, rozmową kwalifikacyjną czy u lekarza. Dzieje się tak dlatego, że u niektórych osób stres nadmiernie aktywuje układ nerwowy współczulny, który może wpływać na zmianę motoryki jelit. Powoduje przemieszczanie się gazów i płynu w żołądku oraz jelitach, czego efektem są omawiane dźwięki.
Kiedy przelewanie w brzuchu powinno niepokoić? Objawy wymagające wizyty u lekarza
Konsultacja lekarska wskazana jest w następujących przypadkach:
- długotrwałe przelewanie się w brzuchu i bulgotanie, bez względu na to, czy jesteśmy w trakcie posiłku, po posiłku czy na czczo;
- przelewanie się nawracające bardzo często, np. codziennie lub kilkukrotnie w ciągu dnia;
- jednoczesne występowanie innych objawów, np. biegunek, zaparć, bólu brzucha, ogólnego złego samopoczucia, nadmiernych gazów i wzdęć, twardego brzucha;
- nieuzasadniona utrata masy ciała.
Zdecydowanie korzystniej jest upewnić się, że przelewanie jest fizjologiczne i nie wiąże się z chorobą, niż je zbagatelizować. Sugerowanymi badaniami w większości przypadków są USG jamy brzusznej oraz gastroskopia.
Domowe sposoby na złagodzenie przelewania i wzdęć
Jeśli przelewanie w brzuchu i wzdęcia nie wymagają leczenia przyczynowego u lekarza (np. farmakoterapii), warto spróbować licznych domowych metod łagodzących te dolegliwości. Skutecznymi w większości przypadków są:
- picie naparów z imbiru, herbaty z kopru włoskiego, naparu miętowego;
- spokojny spacer nie krótszy niż 10 minut, co ułatwia przesuwanie się gazów w jelitach;
- przyłożenie ciepłego termoforu do brzucha na około 10 minut;
- delikatny masaż brzucha ruchami zgodnymi z ruchem wskazówek zegara;
- suplementacja probiotyków, które poprawiają jakość mikroflory jelitowej - grupy pożądanych bakterii w układzie pokarmowym człowieka, odpowiedzialnych między innymi za trawienie pokarmów;
- stosowanie lekkostrawnych posiłków, unikając spożycia produktów wzdymających.
Osoby silnie przeżywające sytuacje stresowe powinny dodatkowo zadbać o lepszą adaptację do warunków stresujących, a jeśli nie jest to możliwe we własnym zakresie, zaleca się wsparcie psychoterapeutyczne.
Bibliografia
- Dąbrowski A., Wielka interna - gastroenterologia, Wydawnictwo Medical Tribune Polska, Warszawa 2019.
- Denys K., Orzechowska A., Gałecki P., Kiedy podejrzewać podłoże psychiczne w zaburzeniach układu pokarmowego?, 2015.
- Jackowska A., Łukaszyk A., Wzdęcia - mity i fakty, Przegląd Gastroenterologiczny 2008; 3 (5): 243–246.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego w brzuchu przelewa się najbardziej rano na czczo lub wieczorem przed snem?
Przelewanie w brzuchu rano na czczo może być związane z naturalnymi ruchami perystaltycznymi jelit, które przemieszczają gazy i pozostałości treści pokarmowej. Wieczorem natomiast dolegliwości mogą nasilać się w wyniku nagromadzenia gazów i procesów trawiennych zachodzących po całym dniu jedzenia. Jeśli objawy są częste lub towarzyszą im ból brzucha, wzdęcia czy zaburzenia wypróżniania, warto skonsultować się z lekarzem.
Jakie badania warto wykonać przy przewlekłym bulgotaniu i przelewaniu w jelitach?
Zakres badań zależy od towarzyszących objawów i podejrzewanej przyczyny dolegliwości. Lekarz może zalecić m.in. morfologię krwi, CRP, badania w kierunku celiakii, badanie kału lub test oddechowy w kierunku SIBO i nietolerancji laktozy. W niektórych przypadkach wskazane są również USG jamy brzusznej, gastroskopia lub kolonoskopia.
Czy probiotyki pomagają na przelewanie w brzuchu i nadmierne gazy?
Probiotyki mogą łagodzić przelewanie w brzuchu i nadmierne gazy u niektórych osób, jednak ich skuteczność zależy od przyczyny dolegliwości i zastosowanego szczepu bakterii. Nie są uniwersalnym sposobem na problemy jelitowe, a u części osób początkowo mogą nawet nasilać wzdęcia. W przypadku przewlekłych objawów dobór probiotyku warto skonsultować z lekarzem.