Rola położnej podczas porodu – dlaczego jest kluczowa dla bezpieczeństwa i komfortu rodzącej?

Stała obecność położnej podczas porodu

Stała obecność położnej podczas porodu oznacza model opieki, w którym specjalistka ta towarzyszy rodzącej nieprzerwanie przez cały aktywny poród, zapewniając wsparcie medyczne, emocjonalne i informacyjne. W Polsce kobieta ma prawo do opieki położnej w trakcie porodu w ramach standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. Jakie są z tego korzyści?

• poczucie bezpieczeństwa i spokoju - obecność położnej, która w razie konieczności zainterweniuje i wspomoże poród, znacząco obniża lęk i napięcie;
• lepsza komunikacja i świadomość podczas porodu - położna tłumaczy, co się dzieje na kolejnych etapach porodu, pomaga podejmować świadome decyzje i wspiera kontakt z personelem medycznym;
• wsparcie w łagodzeniu bólu - położna pomaga dobrać pozycje porodowe (zwłaszcza wertykalne), techniki oddechu, wykonuje masaż oraz sugeruje metody niefarmakologiczne, co nierzadko zmniejsza konieczność interwencji medycznych;
• szybsza identyfikacja ewentualnych problemów - stała obserwacja rodzącej przez położną umożliwia wcześniejsze wychwycenie niepokojących objawy u matki lub dziecka, co gwarantuje szybką reakcję;
• większa satysfakcja z porodu - kobiety częściej opisują poród jako bardziej pozytywne doświadczenie, gdy mają ciągłe wsparcie położnej.

Zgodnie z aktualnymi standardami medycznymi na sali porodowej zawsze znajduje się wykwalifikowana położna zatrudniona przez szpital (w ramach NFZ). Dodatkowo jednak każda rodząca kobieta może zdecydować się na opłacenie własnej, indywidualnej położnej z zewnątrz. 

Jak położna pomaga w radzeniu sobie z bólem i napięciem w trakcie skurczów?

Położna jest wykwalifikowaną specjalistką, mającą ogromną wiedzę i doświadczenie z zakresu łagodzenia dolegliwości bólowych, intensywności skurczów i napięcia, które zawsze towarzyszą porodom. Dobiera metody indywidualnie do swojej pacjentki, pomagając jej jak najbardziej komfortowo przejść przez to wydarzenie. Świetnie sprawdzają się metody takie jak:

• techniki oddechowe - pokazuje, jak oddychać między skurczami i w trakcie skurczów, gdzie kierować każdy wdech i jak długo powinien trwać wydech. Łączy także napięcie mięśni dna miednicy z oddechem;
• pozycje wertykalne - zachęca do kucania, kładzenia się na boku, przyjmowania pozycji klęcznych i kolankowo-łokciowych, korzystania z piłki porodowej i różnorodnych akcesoriów, dzięki którym dziecko łatwiej będzie przechodzić przez kanał rodny;
• masaż - delikatny masaż lędźwi, karku, barków czy łydek znacząco uśmierza ból, rozluźnia nadmiernie napięte mięśnie i relaksuje, co ma kluczowy wpływ na całą akcję porodową;
• liczne metody niefarmakologiczne - takie jak ciepłe okłady, pomoc w korzystaniu z ciepłego prysznica, włączanie muzyki relaksacyjnej, dbanie o wietrzenie pomieszczenia, w którym odbywa się poród oraz o spokojną atmosferę.

Dodatkowo ma ogromne znaczenie mentalne. Położna udziela kobiecie informacji o tym, czego może spodziewać się w kolejnych etapach porodu, czy odczuwane przez nią dolegliwości są normalne i jak na nie zareagować, a także prowadzi rozmowy na tematy niezwiązane z porodem, by nieco odwrócić uwagę kobiety od źródła stresu i zrelaksować ją. Znajomość tego wszystkiego wpływa na zmniejszenie lęku, napięcia, a nawet bólu u rodzącej.

Jak położna ocenia postęp porodu?

Rola położnej obejmuje stałe monitorowanie przebiegu porodu. Sprawdza, jak często pojawiają się skurcze, ile trwają, jaka jest ich intensywność, a także czy wraz z upływem czasu stają się coraz silniejsze, co sugeruje zbliżające się rozwiązanie. Bada też rozwarcie szyjki macicy (pełne wynosi około 10 cm) oraz postęp w przesuwaniu się główki dziecka przez kanał rodny. 

Co bardzo ważne, regularnie monitoruje czynność serca płodu, np. przy pomocy KTG lub detektora tętna. Tym samym rodząca kobieta ma pewność, że jej maluszek przyjdzie na świat zdrowy. W razie jakichkolwiek powikłań, taka ocena umożliwia szybkie wezwanie personelu medycznego, np. lekarza ginekologa. 

Pomoc w technikach oddechowych i pozycji

Zarówno techniki oddechowe, jak i odpowiednio dobrane pozycje mają kluczowe znaczenie dla komfortu rodzącej i całego przebiegu porodu. Jak pomaga w technikach oddechowych? Przede wszystkim naśladuje wdechy i wydechy, każąc rodzącej powtarzać te czynności, wspiera, gdy rodząca wpada w panikę lub zaczyna oddychać zbyt szybko, jak również pomaga dopasować oddech do fazy porodu. 

Jeśli chodzi o pomoc w pozycjach porodowych, położna określa, która pozycja wertykalna na danym etapie porodu będzie nie tylko komfortowa, ale i dopasowana do momentu przesuwania się dziecka przez kanał rodny. Zachęca rodzącą kobietę do chodzenia, kołysania biodrami, siedzenia na piłce porodowej, klęku podpartego,

kucania, opierania się o partnera lub łóżko, a także pomaga przyjąć te pozycje, jeśli rodząca ma z tym problem. Pozycje wertykalne wykorzystują siłę grawitacji i wielu kobietom pomagają łagodniej przejść poród siłami natury. 

W jakich sytuacjach wzywany jest lekarz ginekolog?

Położna może wezwać lekarza ginekologa, gdy pojawi się taka konieczność. Wskazaniami są:

• nieprawidłowe tętno dziecka na KTG;
• bardzo silne krwawienie;
• brak postępu porodu, brak rozwarcia szyjki macicy przez dłuższy czas;
• wypadnięcie pępowiny lub zielone wody płodowe;
• konieczność użycia narzędzi takich jak próżnociąg czy kleszcze;
• powikłania po porodzie takie jak na przykład zatrzymanie łożyska, duże pęknięcia krocza czy krwotok poporodowy.

Położna wzywa lekarza także wtedy, gdy jej zdaniem pojawia się konieczność wykonania cesarskiego cięcia. Każde niepokojące zjawisko zdecydowanie lepiej omówić z lekarzem ginekologiem. 

Dlaczego położna jest kluczowa dla bezpieczeństwa?

Położna jest niezmiernie istotna dla zachowania bezpieczeństwa podczas porodu, ponieważ przez cały czas obserwuje stan zarówno matki, jak i dziecka, szybko rozpoznaje niepokojące objawy oraz reaguje na zmiany w przebiegu porodu. Kobieta pozostawiona sama sobie często nie wie, czy dzieje się coś niepokojącego lub zwykłe objawy nadmiernie odbiera jako groźne. Tym samym istnieje większe ryzyko powikłań, a niepokój wywołany brakiem wiedzy odbiera radość z tak ważnego wydarzenia. Zwłaszcza jeśli jest to pierwszy poród w życiu danej pacjentki. 

Bibliografia

1. https://www.prawo.pl/zdrowie/porod-rodzinny-prawa-rodzacej-i-ojca-do-obecnosci-przy-porodzie,506715.html. 
2. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/wybor-lekarza-pielegniarki-poloznej-poz.