Szczepienia dorosłych - które warto wykonać i dlaczego?

Spis treści:

Dlaczego dorośli też powinni się szczepić?

Szczepienia nie są przeznaczone wyłącznie dla dzieci — dorośli też ich potrzebują w określonych sytuacjach. Ostatnimi czasy na szczęście wzrasta świadomość ludzi w zakresie profilaktyki zdrowotnej i dbania o siebie, zatem popularność szczepień stale wzrasta, co pozwala na ograniczenie rozprzestrzeniania się wielu groźnych chorób obarczonych ryzykiem powikłań lub zgonów.

Szczepiąc się, zmniejszamy prawdopodobieństwo zachorowania na poszczególne choroby i schorzenia, a jeśli już się rozwiną, objawy często są mniej zaawansowane i nie prowadzą do trwałych uszczerbków na zdrowiu. Chronimy tym nie tylko siebie, ale i swoich najbliższych oraz całe społeczeństwo - zwłaszcza osoby z osłabioną odpornością, bardziej podatne na zachorowania. 

Należy podkreślić, że w przypadku dorosłych wiele chorób przebiega ciężej niż u dzieci.

Przykładowo półpasiec może powodować długotrwały ból, a grypa może prowadzić do powikłań sercowych i płucnych, zwłaszcza u seniorów. Możemy się przed tym chronić, decydując się na bezbolesne i małoinwazyjne szczepienia ochronne. 

Najważniejsze szczepienia dla dorosłych

Jeśli chodzi o najistotniejsze szczepienie, HPV, grypa, pneumokoki, WZW B i COVID-19 są w dzisiejszych czasach priorytetem w przypadku pacjentów dorosłych. Oczywiście niektóre z tych szczepień są kierowane głównie do młodych dorosłych, choć w późniejszym wieku też można je wykonać, inne powinno się wykonywać przy określonych wskazaniach lub zgodnie z aktualnymi ustaleniami sanitarnymi. 

Pierwszym krokiem zawsze może być wizyta u lekarza rodzinnego wraz z posiadaną książeczką zdrowia lub książeczką szczepień oraz ustalenie, które działania profilaktyczne w danym przypadku sprawdzą się najlepiej. 

Kalendarz szczepień dorosłych

Wymienione wyżej szczepienia ochronne dla dorosłych powinny prezentować się następująco w kalendarzu szczepień:

• szczepienie: grypa - raz w roku, zwłaszcza w przypadku seniorów, osób z osłabioną odpornością, kobiet ciężarnych, dzieci oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi, takimi jak niewydolność serca, cukrzyca, astma, POChP;
• szczepienie: COVID-19 - zgodnie z aktualnymi zaleceniami, zwykle raz w roku;
• szczepienie: pneumokoki - jedna dawka rekomendowana osobom powyżej 50. roku życia lub wcześniej przy chorobach przewlekłych, jeśli nie zostało wykonane takie szczepienie w dzieciństwie;
• szczepienie: HPV - rekomendowane młodym dorosłym, choć można zdecydować się na nie również w późniejszym wieku. Dawka jest trzykrotna;
• szczepienie: WZW B - jeśli szczepienie nie zostało wykonane wcześniej, warto zdecydować się na nie w dowolnym wieku, zwłaszcza przed planowanymi operacjami i zabiegami chirurgicznymi. Dawka jest trzykrotna.

Dodatkowe szczepienia są dobierane indywidualnie. Mogą dotyczyć choćby szczepień przeciwko chorobom tropikalnym, jeśli planujemy egzotyczne podróże. Zwłaszcza do krajów azjatyckich lub afrykańskich. Jakie badania i szczepienia będą wówczas zalecane, warto dopytać u lekarza medycyny podróży. 

Szczepienia a choroby przewlekłe

Osoby z chorobami przewlekłymi częściej zmagają się z powikłaniami np. po grypie czy COVID-19. W ich przypadku nawet mniej poważna infekcja może pogorszyć stan choroby podstawowej, wywołując trwałe powikłania, a skrajnie prowadząc nawet do zgonu. Dlatego też szczepienia ochronne w dorosłym wieku kierowane są również do pacjentów z chorobami przewlekłymi. 

Należy zdecydować się na szczepienia w okresie remisji, a nie zaostrzenia choroby, chyba że lekarz prowadzący zleci inaczej. Z lekarzem w sprawie szczepień należy skonsultować się w następujących przypadkach: przy leczeniu immunosupresyjnym, po przeszczepach, przy chorobach autoimmunologicznych, przy częstych zaostrzeniach choroby.

Czy szczepienia są bezpieczne?

Każda szczepionka jest badana w kilku fazach badań klinicznych, trafia do użycia dopiero po ocenie przez instytucje zdrowia, a później jest monitorowana także po wprowadzeniu na rynek. Działania niepożądane mogą się pojawić, lecz zazwyczaj są grypopodobne i lekkie, ustępują szybko samoistnie. Powikłania po odrze czy grypie są dużo częstsze i groźniejsze niż ewentualne działania niepożądane szczepionek. Można więc powiedzieć, że szczepienia są bezpieczne, nawet dla kobiet ciężarnych czy osób przewlekle chorych. 

Szczególną ostrożność należy zachować w następujących przypadkach:

• silna reakcja alergiczna po poprzednich szczepieniach;
• silne zaostrzenie choroby przewlekłej;
• zagrożona ciąża;
• trwające leczenie osłabiające odporność, np. immunosupresyjne, chemioterapia.

Wówczas lekarz może zdecydować o odłożeniu szczepienia na późniejszy czas lub na użyciu innej szczepionki. 

Bibliografia

1. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/kalendarze-szczepien-dla-doroslych.
2. https://szczepienia.pzh.gov.pl/kalendarz-szczepien-doroslych/.