Zabiegi ginekologiczne bez hospitalizacji - jakie procedury można wykonać „jednego dnia”?

Spis treści:

Czym są zabiegi ginekologiczne w trybie „chirurgii jednego dnia”?

Jak wskazuje nazwa, zabiegi ginekologiczne w trybie “chirurgii jednego dnia” obejmują przeprowadzenie wszystkich procedur (diagnostycznych i terapeutycznych) w tym samym dniu. Najczęściej pacjentka stawia się do szpitala lub kliniki z rana, a opuszcza ją po południu bądź wieczorem. Nie zostaje w placówce medycznej na noc, co jest dla niej znacznie bardziej komfortowe.

Takie zabiegi, zależnie od potrzeb, wykonuje się w znieczuleniu ogólnym lub regionalnym, po czym po kilku godzinach obserwacji pacjentka może wrócić do domu. Wskazane jest, by w dniu zabiegu nie wracała samodzielnie do domu, lecz by zadbała o transport przez bliską osobę. Znieczulenia mogą wpływać bowiem na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych. 

Jak wygląda kwalifikacja pacjentki do zabiegu?

Chcąc zakwalifikować pacjentkę do zabiegu “chirurgii jednego dnia”, lekarz ginekolog zbiera dokładny wywiad (objawy, cykl, przebyte choroby, leki), ocenia wskazania do zabiegu (np. polip, mięśniaki, krwawienia), a następnie na tej podstawie decyduje o rodzaju procedury (histeroskopia, laparoskopia). Przed wykonaniem zabiegu często dodatkowo zleca się badanie krwi oraz ewentualne badania dodatkowe, np. USG macicy, cytologia szyjki macicy. 

Przeprowadza się też konsultację anestezjologiczną i przedstawia pacjentce wszystkie informacje dotyczące planowanego leczenia - przebieg procedury, możliwe powikłania i konsekwencje, zalecenia pozabiegowe. Ostatnią czynnością przed wykonaniem zabiegu ginekologicznego jest podpisanie przez kobietę zgody na zabieg.

Jakie zabiegi ginekologiczne najczęściej wykonuje się bez hospitalizacji?

Najczęściej wykonywane zabiegi ginekologiczne bez konieczności hospitalizacji są następujące:

• histeroskopia - procedura diagnostyczna pozwalająca na dokładne obejrzenie wnętrza macicy;
• biopsja endometrium - pobranie wycinka błony śluzowej macicy celem poddania jej badaniom histopatologicznym;
• usuwanie polipów macicy, łyżeczkowanie jamy macicy, usuwanie mięśniaków macicy - chyba że w trakcie zabiegu wystąpią powikłania, wówczas kobieta zostaje na oddziale do drugiego dnia;
• usuwanie torbieli jajnika, udrażnianie jajowodów - zabiegi te są wykonywane laparoskopowo.

Dlaczego do takich zabiegów przeważnie nie trzeba hospitalizacji? Przede wszystkim dlatego, że są one wyjątkowo mało inwazyjne, nie powodują traumatyzacji tkanek, ewentualne krwawienie jest niewielkie, podobnie jak ryzyko powikłań. Znieczulenie jest krótkie, więc pacjentka szybko wraca do sprawności umysłowej i fizycznej. Szybciej się regeneruje, co może odbywać się już w warunkach domowych (o ile nie wystąpią powikłania).

Jak przebiega zabieg krok po kroku?

Zabiegi ginekologiczne “jednego dnia” nie mają odgórnie określonego schematu, ponieważ wszystko zależy od tego, jaka konkretnie procedura będzie wykonywana. Stałe elementy to jednak zawsze:

1. Szczegółowy wywiad z pacjentką, analiza badań i zakwalifikowanie jej do procedury leczniczej wraz z przedstawieniem korzyści i zagrożeń z jej zastosowania;
2. Podpisanie zgody przez pacjentkę na wykonanie zabiegu ginekologicznego;
3. Znieczulenie pacjentki - znieczulenie może być miejscowe bądź krótkotrwałe ogólne;
4. Wykonanie procedury zabiegowej zgodnie z metodyką i aktualną wiedzą medyczną;
5. Obserwacja pacjentki, ocena jej stanu zdrowia i samopoczucia;
6. Udzielenie pacjentce wszystkich informacji pozabiegowych, ustalenie ewentualnej wizyty kontrolnej oraz udostępnienie jej dokumentacji medycznej z wykonanej procedury.

Samo wykonanie zabiegu może natomiast różnić się zależnie czy będzie to laparoskopia czy większe cięcie oraz co dokładnie lekarz chce zrobić - usunąć patologiczną zmianę, poszerzyć światło narządu, pobrać wycinki tkanek do dalszych badań czy może jeszcze coś innego.

Czy zabiegi „jednego dnia” są bezpieczne?

Zabiegi “jednego dnia” na oddziałach ginekologicznych i w klinikach ginekologicznych uznawane są za jedne z bezpieczniejszych i to właśnie dlatego pacjentki jeszcze tego samego dnia mogą opuścić placówkę medyczną, udając się do domu. Podstawowe zalety takiego rozwiązania:

• krótszy pobyt w szpitalu;
• mniejsze ryzyko zakażeń szpitalnych;
• szybszy powrót do domu i codzienności;
• mniejsza inwazyjność zabiegu, a więc i mniejsze ryzyko działań niepożądanych czy powikłań;
• mały stopień traumatyzacji i uszkodzenia tkanek.

Takie zabiegi są chętnie wybierane przez kobiety, jeśli tylko pojawia się taka możliwość. Jak każdy zabieg, tak i tutaj pojawia się ryzyko niepowodzeń, lecz jest ono znacząco mniejsze, niż przy operacjach wykonywanych na otwarto. 

Jak wygląda powrót do domu i rekonwalescencja?

W większości przypadków kobiety wracają do domu już po kilku godzinach obserwacji. Najważniejsze wstępne zasady:

• w dniu zabiegu unikamy prowadzenia pojazdów mechanicznych, intensywnego wysiłku fizycznego, współżycia seksualnego;
• w pierwszej dobie rekomenduje się lekkostrawne posiłki i picie sporej ilości wody, by uniknąć zaparć;
• lekki i umiarkowany ból są normalne, warto wtedy sięgnąć po leki przepisane przez lekarza lub dostępne w aptekach NLPZ;
• ze względu na możliwe nudności i gorsze samopoczucie przez kilka dni po zabiegu warto skupić się na odpoczynku i regeneracji.

Rekonwalescencja jest raczej krótka - już po 1-3 dniach zazwyczaj można wrócić do pracy, choć niekiedy pobyt w domu wymaga tygodnia lub dwóch (jeśli zabieg był bardziej inwazyjny lub rozległy). O tym z pewnością poinformuje lekarz prowadzący, który również odpowiada za wystawianie zwolnień lekarskich. 

Bibliografia

1. Samulak D., Stojko R., Ginekologia operacyjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2023.
2. https://www.gov.pl/web/spzoz-mswia-opole/swiadome-zgody-na-zabiegi-ginekologiczne.