Zmiany w opiece zdrowotnej dla obywateli Ukrainy od marca 2026 - co warto wiedzieć

W skrócie:

• Od marca 2026 roku, w życie wchodzą ważne zmiany dotyczące opieki zdrowotnej dla obywateli Ukrainy.
• Dostęp Pacjenta do bezpłatnych świadczeń w ramach NFZ będzie uzależniony od tego, czy jest on objęty ubezpieczeniem zdrowotnym lub posiada inne aktualne prawo do świadczeń. 
• Brak ubezpieczenia może oznaczać dla Pacjenta konieczność pokrycia kosztów wizyt, badań i leczenia we własnym zakresie.
• Planowane zmiany nie oznaczają odebrania prawa do opieki zdrowotnej, a jedynie usystematyzowanie zasad. 

Spis treści:

Co się zmienia od marca 2026 roku?

Najważniejszą zapowiadaną zmianą jest ograniczenie automatycznego dostępu do publicznej opieki zdrowotnej wyłącznie na podstawie statusu uchodźcy. Ochrona zdrowia ma w większym stopniu opierać się na zasadach obowiązujących w polskim systemie - czyli na ubezpieczeniu zdrowotnym finansowanym ze składek lub innych przewidzianych prawem formach uprawnień.

W praktyce oznacza to, że dostęp do bezpłatnych świadczeń w ramach NFZ będzie uzależniony od tego, czy Pacjent jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym lub posiada inne aktualne prawo do świadczeń.

Ważne jest, by pamiętać, że jeśli leczenie rozpoczęto przed 30 września 2025 r., może być ono kontynuowane bezpłatnie.

Co to oznacza dla Pacjentów pracujących w Polsce?

Dla Pacjentów, którzy pracują w Polsce legalnie, zmiany nie powinny wiązać się z pogorszeniem dostępu do opieki zdrowotnej. Osoby zatrudnione na umowę o pracę, umowę zlecenie lub prowadzące działalność gospodarczą są objęte ubezpieczeniem zdrowotnym i zachowują prawo do korzystania ze świadczeń finansowanych ze środków publicznych.

W praktyce Pacjent nadal będzie mógł:

• korzystać z wizyt u lekarza POZ,
• otrzymywać skierowania do specjalistów,
• wykonywać badania diagnostyczne,
• korzystać z leczenia szpitalnego na zasadach obowiązujących w systemie.

Kluczowe znaczenie ma jednak ciągłość zatrudnienia i zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego.

A co z Pacjentami, którzy nie pracują?

Zmiany mogą być bardziej odczuwalne dla Pacjentów biernych zawodowo, którzy dotychczas korzystali z opieki zdrowotnej bez konieczności posiadania ubezpieczenia. Po marcu 2026 roku w takich przypadkach może być wymagane:

• zgłoszenie do ubezpieczenia jako członek rodziny osoby ubezpieczonej,
• zawarcie umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego,
• lub posiadanie innego tytułu uprawniającego do świadczeń.

Brak ubezpieczenia może oznaczać konieczność pokrycia kosztów wizyt, badań i leczenia we własnym zakresie – obywatele Ukrainy utracili prawo do bezpłatnego leczenia stomatologicznego, rehabilitacji, przeszczepów, zabiegów endoprotezoplastyki i usunięcia zaćmy, a także refundowanych leków, wyrobów medycznych czy leczenia w ramach programów lekowych.

Co z dziećmi, kobietami w ciąży i osobami przewlekle chorymi?

Zgodnie z dotychczasowymi zapowiedziami, ustawodawca planuje uwzględnienie szczególnej ochrony grup wrażliwych. W praktyce oznacza to, że dostęp do świadczeń ratujących życie, opieki okołoporodowej czy podstawowej opieki nad dziećmi może zostać utrzymany nawet w przypadku zmian w statusie ubezpieczenia.

Ostateczny zakres tych uprawnień będzie jednak wynikał z konkretnych przepisów, dlatego Pacjentki i Pacjenci wymagający stałej opieki powinni z odpowiednim wyprzedzeniem skonsultować swoją sytuację.

Jak przygotować się na zmiany?

Dla Pacjentów kluczowe znaczenie będzie miało świadome przygotowanie się do nowych zasad. W praktyce warto:

• sprawdzić, czy posiada się aktualne ubezpieczenie zdrowotne,
• upewnić się, że dane w systemie są poprawne,
• zadbać o ciągłość leczenia, zwłaszcza w przypadku chorób przewlekłych,
• śledzić komunikaty instytucji publicznych i placówek medycznych.

Planowane zmiany nie oznaczają odebrania prawa do leczenia, lecz przejście na bardziej uporządkowany model funkcjonowania systemu ochrony zdrowia. Dla Pacjentów oznacza to konieczność większej świadomości formalnej, ale także możliwość stabilnego korzystania z opieki zdrowotnej w dłuższej perspektywie.